20 



DZIAŁ U. GIEOLOGIJA. 



ją, liczne, lecz pobieżne i rozrzucone wzmianki, odnoszące się do charakterystyki 

 makroskopowej skał osadowych tatrzańskich, w pracach gieologicznych Puscha 

 Zejsznera ^) i Altha 



Opis niżej podany ułożyłem na podstawie okazów, przezemnie zebranych pod- 

 czas wycieczek w Tatry w r. 1889 i 1890, odbytych kosztem kasy im. d-ra J. Mia- 

 nowskiego. 



Podając charakterystykę skał, nie trzymam się systematyki, lecz ich kolej- 

 nego następstwa, począwszy od dolin podłużnych, otaczających Tatry z północy, 

 aż do warstw górnych, leżących bespośrednio na masywie granitowym. 



I. Łupki dolin północnych. 



Skała ta nie bierze udziału w składzie gór właściwych, lecz tworzy podłużne 

 doliny, otaczające Tatry z północy. Budowę ma cienko-łupkowatą, barwę ciemną, 

 lub szarą; wśród cienkich warstewek zdarzają się grube i nadzwyczaj twarde 

 warstwy/ używane jako materyjał budowlany na potrzeby miejscowe. Przeważa- 

 jącym składnikiem skały tej jest kwarc w drobnych, krawędziowatych ziarnach, 

 w małej ilości mmisomi w drobnych łuszczkach i silnie pleochroistyczny bioUjt, 

 prócz tych minerałów często zdarzają się ziarna glaukonitu. Wyliczone minerały 

 zlepione są mętnym wapieniem w postaci drobnych żyłek. Resztki organiczne^ zwę- 

 glone w kulkach i wydłużonych skupieniach, zabarwiają skałę naciemno; reszt- 

 kom tym stale towarzyszą ziarnka pirytu i tlenków żelaza. Makroskopijnie 

 w łupkach tych zdarzają się dość często ułamki roślin, niedające bliżej się 

 określić. 



Warstwy grube składają się z tych samych minerałów, lecz kwarc nagro- 

 madza się tu w większej jeszcze ilości, natomiast ilość spoju i pozostałości or- 

 ganicznych zmniejsza się. Wśród ziarn kwarcu zdarzają się niekiedy ułamki 

 wapienia. 



Skała jest zatem zlepieńcem kwarcowym (przeważnie) ze spojem wapiennym 

 i budową łupkowatą. 



Jestto najmłodszy utwór tatrzański, leżący bespośrednio na warstwach nu- 

 mulitowych. Zejszner zaliczył go do systemu piaskoAvca karpackiego (górny 

 eocen). Leżą na tych łupkach, jak nadmieniłem, doliny otaczające Tatry z półno- 

 cy: żdżarska, dolina Białki, zakopiańska, doliny Białego i Czarnego Dunajca i do- 

 liny orawskie (zuberecka). Z południowej strony Tatr łupki te występują koło 

 Fe^ki i Popradu, koło Ciepłej nad Wagą i nieco wyżej we wsi Kwaczany i w in- 

 nych punktach, nie tworzą jednak nieprzerwanego pasma, jak na północy. Wznie- 

 sienie tych warstw wynosi koło 800 m nad p. m. 



^) Geognostische Beschreibung von Polen. Tubinga 



2) Rzut oka na budowę gieol. Tatrów (Bibl. Warsz. 1842J; O wierzchnie m ogniwie eoce 

 nicznem w dolinach Tatrów etc. (Rocz. Tow. Kr. Nauk. T. XKVII) i inne. 



2) Sprawozdanie z badań gieologicznych etc. (Sprawozd. Kom. Fizyjogr. Krak. T. XlIIj. 



