J. MOROZEWICZ. ANALIZA MIKROSKOPOWA SKAŁ. 



21 



II. Skały mimiilitowe (eoceuskie). 



Skały Dumulitowe tworzą już właściwe góry, reglami zwane, łagodnie wzno- 

 szące się ponad dolinami północnemi (podłużnemi); stanowią one bramy do wszyst- 

 kicli prawie dolin poprzecznych (erozyjnych). Pusch nazywał je wapieniami, 

 Zejszner zaś dolomitami numulitowemi. Obie te nazwy, jak zobaczymy, nie są 

 zupełnie właściwe. Zebrałem numulity ze wszystkich prawie znanych miejscowo- 

 ści i po zbadaniu ich, przyszedłem do przekonania, źe skały te należą bez wyjątku 

 do okruchowców^ różniących się tylko wielkością ziarn zlepionych. Odróżniam za- 

 tem zlepieńce numuHtowe zbHe^ mające wygląd skały pojedynczej, jednolitej i kon- 

 glomeraty wielkoziarnisle, których części składowe można z łatwością odróżnić go- 

 lem okiem. 



a) Odmiana zbita. Jestto skała ciemna, twarda i mocno przypominająca 

 wapienie piaszczyste. Pod mikroskopem jednak można w niej z łatwością odróż- 

 nić bardzo wiele ziarn kwarcu, ułamków wapienia zbitego i kalcytu oraz skoru- 

 pek numulitowych, zlepionych w ścisłą, zbitą skałę spojem dolomitowym. W róż- 

 nych miejscowościach składniki te zmieniają się co do ilości— i zależnie od tego 

 zmienia się ilość spój u. Tam, gdzie nagromadzają się numulity, mniejsza jest ilość 

 spoju, kwarcu i wapienia— i odwrotnie: są odmiany z bardzo małą ilością numuli- 

 tów, obfitujące w kwarc, wapień i spój dolomitowy. Przytoczę dla przykładu roz- 

 biory chemiczne dwu odmian, pochodzących z sąsiednich miejscowości: Hrubego 

 Regla (Wirchu) i doliny kościeliskiej. 



Kościelisko Hruby Regiel 

 SiO, . . 2,9Vo 6,77o 

 CaCOs- . 91,0 75,0 

 MgCOa . 5,6 17,3 



99,5 99^0 



Do obu rozbiorów doliczyć trzeba nieznaczne ilości substancyi organicznej 

 i tlenków żelaza i glinu. 



Ponieważ reakcyja mikrochemiczna na dolomit (której zasady podam przy 

 wapieniu alpejskim), wykryła go tylko w spoju, możemy zatem wyliczyć w przy- 

 bliżeniu, że skała z Kościeliska składa się z 



3% kwarcu, 



84 o o numulitów (węglanu wapnia), 

 12% spoju dolomitowego i 

 1% subst. organ, i tlenków żelaza. 



