J. MOROZEWICZ. ANALIZA MIKROSKOPOWA SKAŁ. 



25 



kalnym) karminu; po starannem odmyciu, nadmiaru barwnika i wyschnięciu wody, 

 preparat przeglądałem pod mikroskopem, przykry wszy go wprzód szkiełkiem po- 

 krywkowem. 



Kezultaty badania mikroskopowego niejednokrotnie sprawdzałem analizą 

 chemiczną i otrzymywałem odpowiedzi zupełnie zgodne z reakcyją mikrochemicz- 

 ną. W wapieniach, w których znalazłem ślady magnezy i, reakcyja wykryła kil- 

 ka zaledwie odosobnionych ziarn dolomitu; wapienie czyste barwiły się intensyw- 

 nie w przeciągu jednej minuty, dolomity czyste nie zabarwiały się nawet po po- 

 wtórnem użyciu reakcyi. W taki sposób wypróbowałem wszystkie okazy wapie- 

 ni i dolomitów, jakie posiadam w swym zbiorze skał tatrzańskich (około 40 oka- 

 zów wapieni z różnych miejscowości). 



Wśród zbadanych metodą opisaną okazów znalazły się ezyste wapienie^ wa- 

 pienie dolomitowe i czyste dolomity. 



Pod mikroskopem wszystkie trzy rodzaje skał nie różnią się prawie wcale, 

 czyste wapienie bywają jednak bardziej ziarniste i krystaliczne, niż dolomitowe, 

 chociaż nie jest to cecha wspólna wszystkim wapieniom; kalcyt w żyłkach, prze- 

 rzynających preparat w różnych kierunkach, obecny wszędzie. Wapień i dolo- 

 mit zbity mają ciemne, szare zabarwienie od resztek zwęglonych organicznych. 

 Dolomit w wapieniach występuje zwykle w małych przezroczystych romboedrach. 

 Drobne ziarna /rwarcu ziidbidnią się w mniejszej, lub większej ilości we wszyst- 

 kich w^apieniacli i dolomitach. Prócz kwarcu i substancyj organicznych w resz- 

 cie, pozostałej po rospuszczeniu w kwasie solnym kilku w^apieni i dolomitów, zna- 

 lazłem kryształki cyrkonu, jak *np. w dolomicie Skupniowego upłazu. Obecność 

 kwarcu i cyrkonu dowodzi, że wapienie i dolomity tatrzańskie nie są czystym 

 osadem wodnym, lecz w części mechanicznym. 



Przechodzę obecnie do krótkiej charakterystyki tych skał z różnych miej- 

 scowości, chcąc zaznaczyć rospowszechnienie ich w różnych punktach Tatr, po- 

 cząwszy od pasma wapiennego bialskiego (Belerkalk-alpen) , ciągnącego się od 

 Jaworzyny do Beli i oddzielonego od Tatr właściwych doliną Koperszadow Ja- 

 worzyńskich i Bialskich. 



Pasmo bialskie składa się przeważnie z wapieni zbitych, ciemnych, zabar- 

 wionych kulkami substancyi zwęglonej, poprzecinanych naciekami kalcytu. Wa- 

 pienie Hawrania i Nowego zawierają ziarna dolomitu — są to zatem wapienie do- 

 lomitowe. Murań i Trzystarska natomiast składają się z wapieni czystych, zbi- 

 tych, zawierający cli liczne ułamki krynoidów (na przekrojach poprzecznych — 

 gwiazdki 6-cio promieniste, Murań). Na powierzchni i w szczelinach wapieni 

 Trzystarskiej znajduje się bardzo wiele ładnych szczotek kalcytu w płaskich rom- 

 boedrach i skalenoedrach. Pod mikroskopem wśród wapienia zauważyć można 

 dość liczne ziarna kwarcu, a niekiedy łuszczki muskowitu. 



Przechodząc do Tatr właściwych, napotykamy wapienie w Jaworowych sa- 

 dach zbite, bez domięszki dolomitu. 



Północny bok Koszy stej (od polany Waksmundzkiej) składa się z wapienia 

 dolomitowego, mocno popękanego. Turnie w dolinie Filipki tworzy wapień ubogi 



Pam i^^izyj. Tom X. JOział IL. — 4 



