MOROZEWIGZ. ANALIZA MIKROSKOPOWA 8KAŁ. 



27 



2) Dalej odróżnić należy pas łupków piaskowcowych czerwonych, ciągnący 

 się przez przełęcz między Krokwią, i Kalatówkami, doliną Białego, przełęcz mię- 

 dzy Sarnią skałką i Suchym wirchem, doliną Strążyską ku Małej łące. Łupki 

 te składają się z kwarcu, hematytu i łuszczek miki, zlepionych hematytera. Ra- 

 zem z temi łupkami ciągną się w oznaczonym kierunku lupki gliniaste i mar glo- 

 wate z sekrecyjami hematytu. 



3) Zlepieniec kwarcowo-wapienny , zwany często kwarcytem , występuje 

 u zbiegu dolin Starorobociańskiej i Chochołowskiej, w dolinie Kościeliskiej w miej- 

 scowości, zwanej Pisana, w Krakowym żlebie i w dolinie Strążyskiej (koło szała- 

 sów). Jestto wielkoziarnisty konglomerat, złożony z dużych ziarn kwarcu i wa- 

 pienia, zlepionych spojem wapiennym (kalcytowym). Ilość kwarcu często zmie- 

 nia się, od czego zależy szybkość wietrzenia i wypłókiwania spój u wapiennego. 

 Zlepieńce te mają barwę niekiedy czerwoną od hematytu (Kraków, Strążyska). 



4) Warstwy piaskowca^ zawierającego pokłady fmtiałytu i trochę rud manga- 

 nowych, występują w Kopie Magóry i w Czerwonych zlebkach, pod Tomanową 

 polską. Piaskowiec to zbity, łupkowaty, zabarwiony limonitem. Na powierzch- 

 ni ma zwykle cieniu chną warstewkę limonitu pstrego, jaśniejącego na słońcu bar- 

 wami tęczy oraz dendryty i wstęgi psylomelanu. 



5) Prócz skał, wymienionych w wapieniu alpejskim, zdarzają się tu i owdzie 

 różnych odmian łupki, grające jednak w budowie Tatr nieznaczną, podrzędną rolę. 

 Występują one sporadycznie prawie w każdej znaczniejszej dolinie. Wspomnę tu 

 tylko o skale, przedstawiającej interes petrograficzny; jest to tak zwany ,Jmmin'i 

 młyński'' z Kardolina. Składa się on z równych ziarn kwarcu, wapienia, chlorytu, 

 pirytu, zlepionych wapieniem. Wśród tego konglomeratu zdarzają się wydzielenia 

 krzemienia złożonego ze sferolitów kwarcu, z budową promienisto-skorupowatą 

 (pod nikolami skrzyżowanemi dają ciemny krzyż). 



Te Piaskowce ki'zemioiikowe» 



Skała ta tworzy ostatni pas utworów osadowych i leży bespośrednio na gra- 

 nicie, gnejsie, lub łupkach krystalicznych. Wygląd ma zbity, zabarwienie szare, 

 lub rzadziej czerwone ( Tomano wa polska, Jaworowe sady). 



Pod mikroskopem w większości wypadków można odróżnić tylko kwarc 

 i spój krzemionki bespostaciowej cienkiemi żyłkami łączącej ziarna kwarcu. 



Reakcyja mikrochcmiczna, jakiej używałem w celu odróżnienia krzemionki od 

 kwarcu, polega na działaniu kwasu fluorowodornego (HFl) na te dwie postaci 

 dwutlenku krzemu. HFl działa na kwarc w ziarnach bardzo powolnie, krzemionkę 

 zaś bespostaciową nagryza natychmiast. Preparat, zmoczony tym kwasem w prze- 

 ciągu minuty, obmywałem wodą z nadmiaru kwasu i barwiłem karminem. Barwią 

 się tylko miejsca nadtrawione; t. j. spój krzemionkowy, a kwarc pozostaje nie- 

 zmienionym i przezroczystym. 



Kwarc piaskowców ty^h pochodzi niewątpliwie z granitu, o czem wnoszę 

 z wrostków kwarcowi granitowemu właściwych (pory z płynami, cyrkon, apatyt, 



