Ś. KONTKIEWIOZ BADANIA GIEOLOGIOZNE. 



31 



wego dowodzi, że północne przedłużenie Dębnickiej osi dewońskiej, przechodzi po- 

 między dolinami Szklar i Racławic. 



Najstarszym utworem jurajskim w okręgu krakowskim jest glina ogniotrwa- 

 ła, leżące wśród białych piasków bezpośrednio nad warstwami tryjasu. Glina 

 ta wydobywa się w celach przemysłowych koło wsi Grójec na południe od doliny 

 Rudawy i występuje także w jednem miejscu na północ od tej doliny, niedaleko 

 wsi Czatkowice, oddalonej tylko o kilka wiorst od granicy Królestwa Polskiego. 



W ostatnich latach odkryto w glinie grójeckiej bardzo bogatą florę kopalną, 

 złożoną przeważnie z paproci i sagowców, której opracowaniem zajął się M. Raci- 

 borski w Krakowie Według orzeczenia tego uczonego, flora grójecka nie da 

 się dokładnie porównać z żadną znaną dotychczas florą jurajską. Jest ona starszą 

 od flory brunatnej jury ze Skerboro (Scarborough) w Anglii, a młodszą od dolno- 

 liasowej flory ze Steiersdorfu w Banacie. Na tej zasadzie florę grójecką wypada- 

 łoby zaliczyć albo do górnego liasu, albo do dolnego doggeru; ponieważ jednak 

 lias nie występuje nigdzie we wschodniej Europie, przypuszczać więc należy, że 

 go niema i w okręgu krakowskim i że glina grójecka należy do dolnej części dog- 

 geru, jak to już przed laty przypuszczał Roemer 



Następnym z kolei utworem jurajskim w okręgu krakowskim jest szary lub 

 brunatny po większej części kruchy piaskowiec i drobny konglomerat zawierający 

 bardzo mało skamieniałości. Wszyscy gieologowie, którzy pisali w ostatnim cza- 

 sie o jurze krakowskiej, zaliczają ten utwór do jury brunatnej, żaden jednak nie 

 oznacza dokładnie do jakiej zony paleontologicznej odnieść go należy. Zuber 

 i Bieniasz ^) przytaczają pewną liczbę skamieniałości znalezionych w tym pias- 

 kowcu między Zalasem i Sanką i zaliczają go, na zasadzie tych skamieniałości, do 

 brunatnej jury E. Quenstedta, a więc do piętra bath. Zważywszy jednak na to, 

 że w zbiorach Uniwersytetu Jagiellońskiego i Krakowskiej Akademii Umiejętno- 

 ści, znajdują się okazy Macrocephalitesmacrocephalus znalezione 

 koło Tenczynka i wypełnione tym piaskowcem i że ja sam znalazłem tę skamie- 

 niałość w piaskowcu jurajskim, występującym w zwierzyńcu krzeszoAAdckim, nie 

 ulega wątpliwości, że jeśli nie cały piaskowiec, to przynajmniej część jego, należy 

 do dolnej części piętra kellowey, to jest do zony Macrocephalites ma- 

 crocephalus. 



Nad piaskowcem leży znany ze swego bogactwa w skamieniałości oolit kra- 

 kowski, zwany także oolitem balińskim, od wsi Balin koło Trzebini, gdzie był naj- 

 pierw poznanym. W świeżym stanie przedstawia ten oolit żółta wo-szary, zbity , 

 dość twardy wapień marglowy z licznemi ziarnkami oolitowemi brunatnego żela- 

 siaka, wielkości ziarna prosa i mniej szemi, zwykle bardzo bogaty w skamieniało- 

 ści, mocno zrośnięte z otaczającą skałą. Przy wietrzeniu skała ta, zawierająca 

 oczywiście w swym składzie tlenek żelaza, przybiera żółtą barwę wskutek two- 

 rzenia się wodnego tlenniku żelaza, staje się miękką 1 kruchą, a wrośnięte \v nią, 



^) M. Raciborski. Flora kopalna krakowskich glin ogniotrwałych. Spraw. Akad. Um. 

 w Krakowie Styczeń 1890. 



^) Roemer. Geologie von Oberschlesieu, str. 208. 



Bieniasz i Zuber, Yerhandlungen der geolog. Reichsanstalt, Wien str. 252. 



