S, KONTKIEWICZ. BADANIA GIEOLOGICZNE. 



47 



Na przestrzeni między Olkuszem, Eabsztynem i Kluczami występuje na wyż- 

 szych miejscach wapień skalisty, na niższych wapień marglowy, a doliny wypełnio- 

 ne są piaskiem. 



O wiorstę na zachód od Kluczów kończą się skały wapieni jurajskich i zaczy- 

 na obszerna piaszczysta równina, zajmująca przestrzeń kilku wiorst kwadratowych 

 i przedstawiająca prawdziwą pustynię, na której nie rośnie ani jedno źdźbło trawy. 

 Na granicy tej pustyni, u podnóża ostatniego wzgórza wapiennego, znajduje się 

 otwarta przed kilkoma laty kopalnia rudy żelaznej, w której tak sama ruda, jak 

 i w^arunki znajdowania się, różnią się zupełnie od wszystkich innych rud żelaznych 

 w tej okolicy. Wydobywanie rudy prowadzi się na odkrywkę i kopalnia ma wy- 

 gląd obszernego lejkowatego dołu na kilkanaście metrów głębokiego i kilkadziesiąt 

 metrów szerokiego, w ścianach którego widać wapień skalisty i poniżej czerwoną 

 i żółtą glinę z gniazdami brunatnego i czerwonego żelaziaka. Przeważna część te- 

 go zagłębienia była wypełniona mniej szerai lub większemi bryłami i odłamkami 

 wapienia skalistego, zlepionemi brunatną lub czerwoną rudą żelazną. Największy 

 wymiar masy czystej rudy wynosił 5 m. Zagłębienie przechodzi nietylko przez ca- 

 łą grubość wapienia skalistego, lecz także i przez leżącą pod nim wai-stwę wapienia 

 margłowego, potem przez konglomerat jury brunatnej i wchodzi w leżącą poniżej 

 czerwoną glinę kajprową, której prawdopodobnie czerwona ruda zawdzięcza ^woje 

 zabarwienie. Dolna część zagłębienia leży poniżej poziomu wody, która się wy- 

 czerpuje pompami ręcznemi. 



Warstwa konglomeratu jury brunatnej, pomimo nieznacznej, bo tylko 1 m 

 wynoszącej grubości, zawiera olbrzymie egzemplarze Macrocephalites ma- 

 erocephalus, wielkości głowy człowieka. Grubość warstwy jury brunatnej jest 

 więc w Kluczach o wiele mniejszą, aniżeli w Olkuszu i dalej ku południowi. 



O dwie wiorsty na Pn W od Kluczów, w dolinie Białej Przemszy, wypełnio- 

 nej piaskiem, odkryto przed kilkoma laty warstwy dewońskie pod postacią ciemno- 

 szarego, krystaliczno-ziarnistego dolomitu, ułożonego w prawidłowe warstwy na- 

 chylone ku Pn Z pod kątem 25^. Skała ta wydaje przy rozbijaniu mocny zapach 

 bitumiczny i zawiera w niektórych miejscach skamieniałości, charakterystyczne dla 

 warstw dewońskich, znajdujących się niedaleko stąd koło Siewierza w Królestwie 

 Polskiem i koło Dębnika w okręgu krakowskim: Calam opora filiformis 

 E o e m. i S t r o m a t o p o r a p o 1 y m o r p h a Gr o 1 d f. W bliskości tego dolomitu 

 dewońskiego występuje także dolomit tryjasowy, konglomerat jury brunatnej i bia- 

 ły w^apień marglowy Oksfordu. 



O dwie wiorsty na wschód od Kluczów, w miejscowości zwanej Jaroszowiec, 

 wśród przepysznego bukowego i świerkowego lasu, leży druga kopalnia rudy żela- 

 znej, obecnie nieczynna. Brunatny i czerwony żelaziak wypełnia tutaj nieregular- 

 ne szczeliny w wapieniu skalistym jury białej, tworząc niewielkie żyły i gniazda. 



W Blędoroie^ o 5 wiorst na zachód od Kluczów, Eoemer obserwował bezpo- 

 średnie pokrycie czerwonego marglu kajprowego przez konglomerat jury brunatnej 

 z M. m a c r o c e p h a lu s, grubość którego w tem miejscu nie przewyższa P/g m ^^), 



*) iluemer. Geol. v. Oberschl. str. 233. 



