S. KONTKIEWICZ. BADANIA GIEOLOGICZNE. 



63 



W okręgu krakowskim wśród osadów węglowych i może być uważany za stwar- 

 dniały tuf wapienny, osadzony z wód słodkich w epoce kajprowej. 



Występowanie na zachód od Żarek brunatnego piaskowca, stanowiącego 

 najniższa warstwę jurajską, odpowiadającą zonie H a r p o c e r a s M u r c h i s o- 

 n i, każe przypuszczać, że między wychodniami tego piaskowca, a wapieniem bia- 

 łej jury, który występuje niedalej jak wiorstę stąd lvu wschodowi, powinny się 

 znajdować wszystkie pośrednie oddziały jury brunatnej. I rzeczywiście we wsi 

 Wysokiej Lclowskiej spotykamy u stóp wzgórza jurajskiego ciemną glinę, w której 

 prowadzą się poszukiwania rud żelaznych zapomocą szybilvów. Ze skamieniałości 

 znalazłem tutaj odłamek wielkiej Parkinsonii z grubemi żebrami, mały, łecz 

 bardzo dobrze zachowany okaz Parkinsonia Parkinsoui Sow., T r i- 

 gonia costata Park., odłamki belemnitów tak, że według wszelkiego po- 

 dobieństwa, ta glina należy do tego samego oddziału jury, co i glina, którąśmy wi- 

 dzieli dalej na południu między Bzowem a Eudnikami. Co do znajdowania się tu- 

 taj niższego oddziału ciemnej gliny, odpowiadającego zonie Parkinsonia 

 Parkinson i, obszernie rospostartego, jak to poniżej zobaczymy, dalej na Pn 

 Z w okolicach Częstochowy, nad piaskowcem brunatnym niema dotąd bespośred- 

 nich danych, jakkolwiek pośrednio można być pewnym, że i ten oddział tutaj się 

 znajduje. Ponad ciemną gliną występuje na pochyłości wzgórza żółto-brunatny 

 wapień piaszczysty z rzadkiemi amonitami, a górną część wzgórza składa biały wa- 

 pień marglowy z mnóstwem amonitów, między któremi najczęściej trafia się Pel- 

 toceras orduennense d'Orb. 



Droga od Wysokiej do Przybynowa idzie po wapieniu marglowym, który tak- 

 że występuje na północ od Przybynowa, przy drodze do Ckoronm. W tej ostatniej 

 wsi pod wapieniem marglowym widziałem brunatny wapień piaszczysty, a na za- 

 chód od wsi, u stóp wzgórza ciemną glinę , która stąd rosciąga się daleko ku 

 zachodowi, przez stacyją Poraj drogi żelaznej War. Wied. do Kamienicy Polskiej, 

 gdzie znajdują się znaczne kopalnie rudy żelaznej. 



Ciemna glina jurajska, która od Bzowa do Ghoronia ciągnęła się wąskim 

 (pół wiorsto wej szerokości) pasem, wzdłuż zachodniego podnóża wyżyny juraj- 

 skiej, rosszerza się bardzo, począwszy od Chorenia ku północo- zachodowi tak, że 

 w okolicy Częstochowy szerokość tego pasa dochodzi do 10 wiorst (od Konopnik 

 do Częstochowy). Terytoryjum ciemnej gliny koło Częstochowy ograniczone jest 

 z południo-zacliodu wychodniami ciemno-brunatnego piaskowca, stanowiącego naj- 

 niższe piętro jurajskie. Na calem tem terytoryjum znajdują się rudy żelazne, któ- 

 re w ostatnich kilku latach, dzięki ożywieniu się przemysłu żelaznego, są bardzo 

 energicznie poszukiwane i eksploatowane. Znaczniejsze kopalnie rudy znajdują 

 się w Kamienicy Polskiej, Konopiskach i Dzbowie, pomniejsze w Wąsoszy, Sta- 

 rej Hucie i Gnaszynie. Ciemna glina występująca na tem terytoryjum, szczegól- 

 niej w południowej jego części, odróżnia się nieco swoim wyglądem od gliny, wy- 

 stępującej dalej na południu, koło Bzowa, Blanowic i Rudnik, mianowicie jest bar- 

 dziej tłustą, nie zawiera domięszki piasku i ma jaśniejsze, szare zabarwienie. Ru- 

 da żelazna tutejsza różni się także od rudy dobywanej w Kromołowie i Rudnikach 

 i nie tworzy, jak tamta, kilku cienkich prawidłowych warstw w ciemnej glinie, 

 lecz przedstawia prawdziwy sferosyderyt, występując w formie większych, lub 



