K. ŁAPCZYŃSKT. ZASIĄGI ROŚLIN KRZYŹOWYGH. 



13 



140. Rzeżucha błotna. Cardamine uliginosa MB. 



Jimdziłł pisze, że rośnie na Polesiu i w okolicach Krzemieńca, czerpiąc tę 

 wiadomość od Bessera. Ledebour o Krzemieńcu i Polesiu nie wspomina, tylko 

 zapisuje okolice Charkowa, Krym, różne miejsca Kaukazu, Ałtaj i Kamczatkę; 

 Schmalhausen toż samo prócz Kamczatki; Grórnicki podaje Izium w guberni char- 

 kowskiej; Nyman we Florze Europy zapisuje tylko południową, Eossyją. Zasiągu 

 na mapie nie kreślę, w tablicy schematycznej stawiam (?), ale zanumero wałem ro- 

 ślinę, sądząc, że się na przestrzeni mapą objętej znowu odszuka. 



141. Rzeżucha gorzka. Cardamine amara L. Rośnie na całej prze- 

 strzeni naszą mapą objętej, zmieniając się na wysokich górach w odmianę C. a m a- 

 r a O p i z i i Presl. (sp.). G-ranica północna zasiągu z Laponii przechodzi do 

 guberni archangielskiej, wołogockiej i permskiej, a przekroczywszy Ural podąża 

 ku górom ałtajskim. Granica zachodnia dochodzi do oceanu atlantyckiego, część 

 Hiszpanii i Portugliją zostawiając za zasiągiem. Granica południowa brzegami 

 morza śródziemnego kieruje się ku morzu czarnemu, wymijając Turcyją i Grecyją. 

 Jak dalej idzie granica ku ziemi dońskich kozaków nie mam jasnego pojęcia. 

 •Z nad Donu przechodzi do Saratowa i przebywszy Ural ciągnie się w głąb Sybe- 

 ryi do Ałtaju, który jest wschodnim krańcem zasiągu. 



Różni autorowie w rozmaity sposób formy tej łatwo się zmieniającej rzeżu- 

 chy porządkują. Raciborski dla Galicyi zapisuje dwie odmiany: a ty pi ca 

 U e c h t r, b O p i z i i Presl, rozdzielając pierwszą z nich na: g 1 a b r a, 

 s u b g 1 a b r a i h i r s u t a; a drugą na: g 1 a b r a i h i r s u t a. Fiek na 

 Szląsku dostrzega też same dwie odmiany, ale drugorzędne podziały są inne. Naj- 

 więcej autorów przy C. amara zamieszcza tylko jednę odmianę: s u b a 1 p i n a 

 Koch, równoznaczną z odmianą O p i z i i. Dr. Wołoszczak C. O p i z i i Presl 

 uważa za oddzielny gatunek. Zapałowicz (Roślinna szata gór Pok. Mar.) za- 

 mieszcza dwie odmiany: a tipicaUestr. pOpizii Presl, a tę drugą 

 rozdziela na 3 formy: h i r s u t a, intermedia, g 1 a b r a. Rogowicz odróż- 

 niał odmianę p h i r s u t a L e d e b. 



142. Rzeżucha trzylistna. C a^r d a m i n e t r i f o 1 i a L. Roślina górska 

 środkowej Europy, a mianowicie alp włoskich, bawarskich i au stryj ackich, oraz 

 południowych i północnych Karpat. Na przestrzeni naszą mapą objętej w górach 

 Olbrzymich nie rośnie, występując dopiero w Sudetach w okolicach Rainerz 

 (M. 9 fl), skąd posuwa się rzadkiemi stanowiskami do Babiej Góry i Tatr. Na 



I Szlązku z gór spuszcza się gdzieniegdzie na niższe podgórza. W" reglach koło 

 ' Zakopanego w pierwszej połowie Czerwca dużo kwitnie tej pięknej rzeżuchy. We 



wschodnich Karpatach tylko w obwodzie stryjskim wzmiankowana. (Tomaszek 



u Knappa). 



143. Żywśec dziewięćlistny. Dentaria enneaphyllos L. Car- 

 damine eune. Ben et Hook. Roślina środkowo-europejska o zasiągu 

 prawidłowym, bo mimo zakrętów linii granicznej ogólny jej kształt zbliża się do 

 elipsy z osią małą w kierunku południka. Przytem roślina najczęściej się spoty- 



, ka w środku zasiągu, to jest w Niższej Austryi. Najdalej wysunięte stanowiska 

 ku północy leżą w poznańskiem (M. 9 h). Stamtąd granica zasiągu posuwa się 

 pod Częstochowę, pod Zamość do. Krynicy, na Bukowinę, do Siedmiogrodu, Kroa- 



