204 



BZTAL III BOTANIKA. 



1. Pędy mniej lub Avięcej spłaszczone (wskutek pozornie dwurzędowego 

 ulistnienia). Szczeć gładka. Mcłiy jednopienne, dlatego też zazwyczaj 

 obficie owocujące. 2. 



— Pędy obie, dookoła jednostajnie ulistnione. Szczeó gładka, albo częściej 

 brodaweczkowa (pod silna lupa). Mchy przeważnie dwupienne, z tego 

 powodu najczęściej płonę. 5. 



2. Darnie niezbyt silne, rosnące na muracli, ziemi, lub kamieniach, w miej- 

 scach ocienionych. 3. 



— Darnie silne, tęgie, ciemno łub czarniawozielone. Pędy długie, sztyw- 

 ne, u dołu zwylile nagie i tylko szczotkami dawniejszych liści okryte; 

 gałązki 2 — 3 mm grube, płaskie; liście tęgie, jajowatopodłużne, drobno- 

 pilkowane. Na głazach w strumieniach Eu. rusciforme, 



3. Pędy prawie w dwa rzędy ulistnione i dlatego zupełnie płaskie; liście 

 jajowatopodłużne, krótkokończyste, bezżeberkowe, lub o krótkiem wi- 

 dełkowatem żeberku. Darnie drobne, delikatne, żółtawozielone, silnie 

 połyskujące. Na kamieniach i skałach, w stanie płonym. Eu. depressum. 



— Pędy dookoła ulistnione, przy tem jednak nieco spłaszczone. Żeberko 

 do wierzchołka lub przynajmniej do połowy liścia dochodzące. 4. 



4. Darnie nader luźne, miękkie, blado lub żółtawozielone. Pędy pełzające,, 

 nielicznie gałęziste, liście odstające, jajowato szydłowate, na końcu łu- 

 kowato skręcone; ząbkowane, o że*berku w połowie liścia znikaj ącem. 

 Na miejscach trawiastych Eu. megapolitanum. 



Uwaga. Gatunek ten przez początkującego może hyc łatwo wzięty za Eu. pr ael o n gum, 

 ostatni jednak posiada Hście daleko drobniejsze (1 dług.), sercowato jajowate, 

 prostokończyste i pedy delikatniejsze. 



— Mchy tylko na wilgotnych skałach, kamieniach, lub murach rosnące, 

 o szczecinach brodaweczkowych. 9. 



5. Darnie bardzo drobne, delikatne, ciemnozielone, bez połysku, z pędów 

 1 — 3 cm długich, pierzastych złożone. Liście nadzwyczaj wąskie, lecz 

 sztywne i stosunkowo długie (1 wm), o grubem, w połowie liścia znika- 



• jącem żeberku. Szczeć brodaweczkowa, zaledwie 1 cm długa. Na gła- 

 zach w strumieniach górskich Eu. curvisetum.'^ 



— Darnie zazwyczaj duże. Liście w nasadzie szeroko jajowate, krótszym 

 lub dłuższym wierzchołkiem zakończone. 6. 



6. 1) Szczeć gładka. 7. * . 



^) Ponieważ niektóre z należących tu gatunków dość rzadko, lub nawet zupełnie u nas nie 



owocują, przeto dla ułatwienia ich określania służy niżej podana tablica, na zasadzie różnic 

 w kształcie liści ułożona, 



a) Darnie drobne i delikatne. Liście lancetowato szydłowate, włoskowate. Eu. curvisetum.* 



— Darnie mniej lub wi§ćej silne. Liście w nasadzie szersze, b. 



b) Liście podłużnie fałdowane, c. 



— Liście gładkie, e. 



c) Liście w długi włoskowaty koniec wyciągnięte Eu. Vauclieri. 



— Liście tylko ostrokończyste. d. 



