A. LANDE. MATĘRYJAŁY DO FAUNY SKORUPIAKÓW. 



321 



członeczek, który silnie jest wzdęty i dźwiga na brzegu wewnętrznym wyrostek 

 z dwiema igiełkami ; XII i XIII pierścień na stronie wewnętrznej gęsto sa pokry- 

 te krótkiemi igiełkami, a ostatni segment tej części (środkowej) jest długi, walco- 

 waty, ścięty u wierzcliołka w kształcie bloka, wskutek czego tworzy się tu staw, 

 umożliwiający zagięcie ostatniej (końcowej) części rożka do tyłu i w dół. W tym 

 celu funkcyjonuje silny mięsień, który przecliodzi przez dwie pierwsze części roż- 

 ka i ścięgnem przyczepia się do podstawowego członeczka końcowej części roż- 

 ków. Ta ostatnia składa się z wąskiego, cylindrycznego, długiego członeczka 

 i ostrego wierzchołka, przedstawiającego dwa oddzielne, albo w jeden połączone 

 pierścienie; i on z kolei może się nieco ku tyłowi zagiąć. Na grzbietowej jego po- 

 wierzclini widzimy pęczek igiełek. 



Jak łatwo wywnioskować z tego opisu, rożki męskie stanowią bardzo dobrze 

 zbudowany organ cliwytny: wskutek stawu na granicy podstawowej i środkowej 

 części rożków, samiec jest w stanie nadzwyczaj mocno przytrzymywać samicę, 

 a dzięki stawowi obrotowemu, ruchy mogą się przenosić we wszystkich kierun- 

 kach. Nadto na jednym z ostatnich członeczków opisuje Vernet ^) u C. brevi- 

 cornis Cis. drobne wcięcie, w które wchodzi brzeg czwartej nóżki pławnej sa- 

 micy podczas spółkowania. 



Tylne rożki pod względem morfologicznym jest to silniej rozwinięta dru- 

 ga para kończyn larwy. Składają się one u dojrzałego osobnika z 4 członków, 

 których długość stosunkowa zmienną jest u różnych gatunków (Tab. XV Fig. 2, 

 20 etc). W większości wypadków, podstawowy (I) i dwa końcowe są najdłuższe 

 (III i lY), drugi (II) zaś— najkrótszy. Na górnej krawędzi I członka u kąta we- 

 wnętrznego • widzimy długą mniej lub bardziej pierzastą igiełkę (s. c. a.), a u kąta 

 zewnętrznego dwie krótkie, z których jedna czasami bywa zlekka owłosioną. Co 

 się tyczy tej pierwszej, to przy starannem preparowaniu o ile zdołałem zauważyć, 

 obecną jest ona zawsze i dla tego dziwi mnie, że niektórzy badacze, Rehberg, Pog- 

 genpol i inni obecność jej zaznaczają jako cechę charakterystyczną dla pewnych 

 form. Prawdopodobnie jest ona szczątkiem bocznej gałęzi, która u pewnych swo- 

 bodnie żyjących Copepodów, osięga wyższy stopień rozwoju. Najbardziej złożona 

 u Calanidae i Peltiidae (Claus, Die freil. Copep. p. 24), gdzie składa się ta 

 gałęź z kilku członeczków, uHarpactidae podlega już wyraźnemu zanikowi (je- 

 den członeczek z 3 igiełkami), a u Cyklopów redukuje się do prostej igiełki. Nazy- 

 wamy ją igiełką główną. Jest to, zdaniem mojem, dość ważny i ciekawy szczegół 

 morfologiczny, bo dowodzi, że rożki tylne do pewnego stopnia dają się i u Cyklopa 

 sprow-adzić do typu kończyny rozwidlonej. Członeczek III w znacznej większości 

 wypadków posiada wzdłuż brzegu zewnętrznego kilka (5—7) drobnych wyrostków 

 zębatych, między któremi osadzone są nieco zgięte w kształcie litery S szczecinki. 

 Na granicy zaś III i IV członka widzimy znów parę szczecin (4 — 2) nieco dłuż- 

 szych i grubszych tak, że ogólna ich liczba na tym członeczku nie przenosi nigdy 9. 



8) Yernet. „Obser^ations anatomiąiies et physiologiąues sur le genre Cyclops". Geneve 

 . 1871 p. 30. 



9) Claus. „Die freil. Copep." p. ♦24. 



Pąm. Fizyj. Tom X. Dział III.— 41 



