A. LANDE. MATERYJAŁY DO FAUNY SKORUPIAKÓW 



823 



analogiją nioże być nazwana—żuj ac§, podczas gdy część dodatkowa, albo głaszcz- 

 ka, sprowadzając prąd wody w kierunku otworu gębowego, napędza doń cząstki 

 pokarmowe. Gzęść żującą stanowi blaszka mocna chitynowa (1. mx.) na górnym 

 wewnętrznym końcu, uzbrojona trzema zmiennej długos'ci i grubos'ci zębami (d.mx.), 

 pod któremi spostrzegamy dwa zęby mniejsze dodatkowe (d. a. mx.). Gkiszczka, 

 w górnej częs'ci brzegu zewnętrznego blaszki osadzona, jest dwustawowa, podsta- 

 wowy jej członeczek (b. p. mx.), dźwiga na wierzchołku grubszą owłosioną szczeci- 

 nę i dwie cieńsze dłuższe igiełki, boczny członeczek (r. p. mx. u rodzin pokrewnych 

 ta część stanowi kilkuczłonkową gałęź boczną), krótszy na wierzchołku, zaopatrzo- 

 ny jest w dłuższą owłosioną i krótszą gołą igiełkę, oraz w takąż igiełkę na brzegu 

 wewnętrznym; oprócz tego, u nasady głaszczki spostrzegamy jeszcze jednę igiełkę 

 (s. a. p. mx.), na nieznacznem chitynowem zgrubieniu. Nadto krawędź wewnętrz - 

 na blaszki dźwiga parę jeszcze szczecin, z których jedna niezmiernie jest gruba 

 i owłosiona (s. c. mx.) oraz krótki ząb pękaty (d. 1. mx.). 



Mamy tedy i w szczęce dolnej jak gdyby lobus i palpus maxillaris. 



Nogoszczęki (Tab. XV Fig. 12, 15 etc.) stanowią parę pozagębowych kończyn, 

 z których każda rozwidlona od samej nasady, tworzy t. zw. szczękonogę zewnętrz- 

 ną i wewnętrzną. Zewnętrzna jest bardziej szeroka, rozróżnia w niej Claus oko- 

 lice następujące: 1) podstawową (ot, Basalabschnitt) z dwoma wyrostkami, z któ- 

 rych dolny (pr. iu.) większy, dźwiga dwie duże szczeciny; 2) środkową (P, Medialab- 

 schnitt), która z kolei rozpada się jakby na dwa członeczki; dolny z jedną igiełką, 

 górny zaś przedłuża się w poprzecznie sterczący cylindryczny wyrostek (pr.c.) z grub- 

 szą i cieńszą igiełką na wierzchołku; 3) zębatą (y, Zahnglied) uzbrojoną w mocny nad- 

 zwyczaj w kształcie dzioba wyrostek (hak, szpon), cienką dłuższą igiełkę i jednę ma- 

 leńką; 4) wierzchołkową (S, Endabschnitt) mniej lub bardziej zaokrągloną,która dźwi- 

 ga kilka grubszych (zwykle 3) i cieńszych (zwykle 2) igiełek. Owłosienie wszyst- 

 kich tych części dodatkowych jest bardzo zmienne, ale dla danego gatunku bardzo 

 charakterystyczne. Claus dla celów morfologicznych okolicę środkową zalicza do 

 podstawowej i w ten sposób otrzymuje organ o potrójnym typie, co jak niżej zo- 

 baczymy, cechuje kończyny pławne. 



Nogoszczęka wewnętrzna daje się też sprowadzić do typu potrójnego 1) dłu- 

 ga część podstawowa (a.) z wyrostkiem o dwu szczecinach, ponad któremi spo- 

 strzegamy jeszcze jednę krótszą; 2) środkowa (p.) z igiełką pośrodku krawędzi we- 

 wnętrznej i 3) wierzchołkowa składająca się z dwu członeczków, dolnego (y.) 

 większego z mocną, nieraz haczykowato zagiętą igiełką i górnego (§.) mniejszego 

 z takim samym, ale słabiej nieco rozwiniętym przysadkiem i kilku (2) cieńszemi 

 igiełkami. 



C. Nogi pławne. 



Kończyn służących do miejscozmienności posiadają Cyklopy par 5, stosownie 

 do ilości segmentów piersiowych; ale piąta, jest słabiej znacznie rozwinięta (szcząt- 

 kowa) jak i pierścień, do którego jest przymocowana. 



Każda z 4 par nóg pławnych, składa się z (Tab. XVII Fig. 48 etc.) płasliiej 

 dwuczłonkowej części podstawowej (nasady, trzonu, a+b), z dwu również płaskich 



