DZIAŁ III. ZOOLOGIJA. 



po większej części trójczłonkowych gałęzi (I + II -f HI i Ii + Hi + IHi). Nie- 

 zmiernie charakterystycznym dla nóg jest sposób ułożenia igiełek i kolców (igieł- 

 kami nazywamy smukłej sze t. j. cieńsze i dłuższe przysadki z •obudwu stron 

 owłosione, kolcami zaś bardziej krępe t. j. grubsze i krótsze, mniej lub bardziej 

 zazębione albo piłko wane). Dwa pierwsze członeczki gałęzi zewnętrznej posiadają 

 po jednym kolcu na brzegu zewnętrznym i po jednej igiełce na wewnętrznym. Co 

 się tyczy trzeciego członeczka, to stosunki są tu zmienne, stosownie do kończyny 

 i do gatunku Cyklopa. Wogóle rozróżnić możemy tu dwa główne typy; jako 

 przedstawiciel pierwszego służyć nam może C. signatus Koch, — drugiego zaś 

 C. yiridis Jurine. Patrz tablicę na str. 338 i 439. 



a) U C. signatus lub C. te nu icornis (Tab.XYI Fig. 26) spostrzegamy 

 co następuje: na 3-cim członeczku I kończyny: 3 kolce na zewnątrz, 3 igiełki na 

 wewnątrz, na wierzchołku dwie nieco nakształt szabelek zakrzywione igiełki, 

 z których zewnętrzna pod względem owłosienia, ma charakter przejściowy między 

 kolcem i igiełką (stąd na tabliczce oznaczamy ją znakiem (ki)==kolcoigiełka). Na 

 3-cim członeczku II i III kończyny (Tab. XVI Fig. 27): 3 kolce na zewnątrz, 4 

 igiełki na wewnątrz, na wierzchołku kolec i igiełka. Nareszcie na 3-cim człon. 

 IV kończyny: (Tab. XVI Fig. 28) 2 kolce na zewnątrz, 4 igiełki na wewnątrz, na 

 wierzchołku kolec i igiełka. 



a) U C. yiridis widzimy inne nieco stosunki. Na 3-cim człon. I kończy- 

 ny: (Tab. XIX Fig. 121) 2 kolce na zewnątrz, 2 igiełki na wewnątrz, na wierz- 

 chołku jedna kolcoigiełka i jedna igiełka, na 3-cim człon. II i III kończyny 

 (Tab. XIX Fig. 122) 2 kolce na zewnątrz, 3 igiełki na wewnątrz, na wierzchołku 

 kolec i igiełka; IV kończyna nie różni się pod tym względem od poprzednich (Tab. 

 XIX Fig. 123). 



Mówiliśmy dotąd o gałęzi zewnętrznej, której można dać miano exopodi- 

 tu (Huxley). Co się tyczy gałęzi wewnętrznej (endopodit), to oba typy niczem 

 nie różnią się. (P. te same rysunki). 1-szy człon. I, II i III kończyny posiada 

 tylko jednę wewnętrzną igiełkę, 2-gi człon, dwie igiełki na wewnątrz, 3-ci człon, 

 jednę igiełkę na zewnątrz, 3 igiełki na wewnątrz, na wierzchołku kolec i igiełkę, 

 IV kończyna różni się od poprzedzających tylko co do członeczka 3-go, a miano- 

 wicie ten ostatni posiada 1 igiełkę na zewnątrz, 2 igiełki na wewnątrz, na wierz- 

 chołku zaś dwa kolce zmiennej wielkości i grubości. 



Członeczki gałęzi wewnętrznej u dolnego kąta zewnętrznego, wydłużone są 

 zwykle w wyrostek zębaty, a bok ich cały pokryty włoskami. Niektóre osobli- 

 wości wykazuje C. phaleratus, ale o tem będzie mowa w części systema- 

 tycznej. 



^■^) Uważamy to za bardzo charakterystyczną cechę, ho przypominają one końcowe szablo- 

 wate igiełki rożków tylnych i nogoszczęk. Więc w takim razie pierwsza para kończyn (tylko ta 

 jedna) ma pewne, bardzo ma si§ rozumieć dalekie, powinowactwo z narzędziami g-ębowemi, fakt pod 

 względem morfologicznym, bardzo ciekawy, a cechuje on wszystkie zaobserwowane przez nas Cy- 

 klopy. U Canthocamptus mieliśmy sposobność zauważyć to samo, tylko że tu owe igiełki (na tyl- 

 nych rożkach i I parze kończyn) zgięte są w górnej swej połowie pod kątem dość rozwartym. 



