A. LANDE. MATEK YJAŁY DO FAUNY SKORUPIAKÓW. 



325 



U dolnego wewnętrznego kąta pierwszego członeczka nasady wszystkich 

 kończyn, tuż obok blaszki łącznej (Zenkera), spostrzegamy mniej lub więcej długą 

 pierzastą igiełkę ; na brzegu zewnętrznym drugiego członeczka tej samej części 

 kończyn zawsze sterczy igiełka, a kąt dolny wewnętrzny tegoż członeczka, ale 

 tylko na I parze nóg, dźwiga także pierzastą szczecinę. 



Między pojedyń czerni członeczkami gałęzi, oraz trzonka, spostrzegamy zwy- 

 kle ząbki albo włoski, lub też jedne i drugie; zależy to od tego jaką rospatrujemy 

 kończynę (co da liczby porządkowej), oraz od gatunku Cyklopa. 



Pomiędzy trzonkami każdej z dwu kończyn, tworzących jednę parę, usta- 

 wiona jest blaszka łączna (kręg brzuszny Zenkera, Tab. XV Fig. 6 etc, Tab. 

 XVII Fig. 48); wskutek czego nóżki każdej pary mogą być jednocześnie w jed- 

 nym i tym samym kierunku w ruch wprawiane. Blaszka ta z boków zagięta jest 

 w kształcie rynienki, a wypukłe jej boki właśnie odpowiadają części zagiętej. Ta 

 blaszka posiada różnorodną postać, co w systematyce ma pewne znaczenie, jak się 



0 tem na swojem miejscu przekonamy. 



Powiedzieliśmy, że kończyny są 3 członkowe, tak też bywa najczęściej. Jak- 

 kolwiek niektóre formy posiadają nóżki o 2-u tylko członkach, (Tab. XIX Fig. 

 102 etc). Claus ^^) pierwszy taką formę opisał: C. minut u s, Eehberg ^*) nadto 

 opisuje C. ornatu s Poggpl (?) ja też parę takich gatunków zaobserwowałem. 

 (Patrz część systematyczną). Za formę przejściową, można uważać C. nanus 

 Sars ^^), która posiada obie gałęzie pierwszej pary kończyn i wewn. gałęź drugiej 

 pary dwuczłonkowe. W niektórych wypadkach pośrodku drugiego członeczka 

 spostrzegamy rząd ząbków, wskazujących jak gdyby początek rozczłonkowania; 

 na pierwszy rzut oka nawet może się wydawać, że mamy do czynienia z organem 

 3-członkowym, ale przy bliższem rospatrzeniu okazuje się to złudzeniem. O tej 

 dość ważnej pod względem morfologicznym osobliwości nie wspomina żaden ze 

 znanych mnie przynajmniej autorów. W miejscu stosownem wrócimy jeszcze raz 

 do tej kwestyi. 



Liczba zupełnie rozwiniętych nóg pławnych, jak nam wiadomo, wynosi 4, lecz 

 należy do nich zaliczyć V-szczątkową. Bywa ona 1 (Tab. XVIII, Fig. 76, Tab. XXI, 

 Fig. 169) lub 2^członkowa (Tab. XV, Fig. 7, 17, Tab. XXI, Fig. 154, 162) z igieł- 

 kami resp. z kolcami, których zobopólna liczba nie przekracza 3—4. W większo- 

 ści wypadków można ją sprowadzić do organu o trzech w różnym stopniu rozwi- 

 niętych przysadkach, jak to czyni Szmankiewicz, kształt jej odgrywa niezmiernie 

 ważną rolę w systematyce. (Patrz rozdział: „Próby systematyki"). 



Zdolność pływania Cyklopów warunkuje się jednoczesnemi ruchami rożków 



1 nóg pławnych. Uderzają one niemi po wodzie jak wiosłami, podczas gdy wideł- 

 ki z igiełkami ogonowemi funkcyjonują jak ster. Łatwo dowieść tego, obcinając 

 te ostatnie, albowiem wtedy zwierzę traci możność pływania w kierunku prostym. 



13) Claus. Die freileb. Copep. p. 102. 



1*) Rehberg. Eeitrage zur Kemitniss der siisswasser Copepoden. Bremen 1880 p. 5, 46. 

 Sars. Oversigt etc. p. 43. 



