326 



DZIAŁ III. ZOOLOGIJA. 



IV. System mięśniowy, 



w tułowiu spostrzegamy podłużne pęczki mięśniowe, na stronie grzbietowej 

 i brzusznej symetrycznie ze stron obu ułożone; rozpoczynają się one w części 

 przedniej tułowia i przyczepiają, do tylnycli brzegów pojedyńczycli segmentów 

 piersiowycli. Prócz tego idą osobno mięśnie do rożków, narzędzi gębowycli, nogo- 

 szczęk i zwłaszcza kończyn pławnycli. Najdłuższe i najgrubsze pęczki mięśniowe 

 kierują odwłokiem, który wraz z końcowemi swemi widełkami i igiełkami niepo- 

 ślednie ma znaczenie dla miejscozmieuności. Widzimy i tu warstwę icli brzuszną 

 i grzbietową, a wypełniają one prawie całkowicie jamę tej części ciała. Kanał po- 

 karmowy nadto posiada własne kierujące jego ruclaami pęczki mięśniowe. Wogóle 

 wszystkie mięśnie wyraziście są prążkowane i do bystry cli skurczów uzdolnione. 

 Ponieważ w systematyce Cyklopów myologija bardzo tylko podrzędne ma zna- 

 czenie, więc się bliżej nad tą kwestyją nie zastanawiamy. 



V. Kanał pokarmowy. 



Kanał pokarmowy składa się z trzecli części głównych: przełyku (o e s o p łi a- 

 g u s), żołądka czyli kiszki środkowej (s t o m a c li u s) i kiszki prostej (r e c t u m). 

 Przełyk, rozpoczynając się u otworu gębowego, dąży prosto ku tyłowi i składa się 

 z samej tylko intimy według Clausa i Leydiga. 



Żołądek jest najdłuższą częścią całego narządu; szeroki na początku, zwęża 

 się następnie ku tyłowi i doszedłszy do trzeciego pierścienia piersiowego przedłu- 

 ża się w kiszkę prostą. Pod względem histologicznym rozróżniamy w nim trzy 

 części: 1) przednia wysłana jest warstwą komórek przezroczystych o bezbarwnej 

 drobnoziarnistej zawartości, pokrytych cienką błonką wewnętrzną (intima.), 

 2) środkowa pokryta większemi komórkami, zawierającemi kulki tłuszczowe bar- 

 wy złocisto-żółtej, odgrywa rolę wątroby; niektóre z tych komórek zawierają dro- 

 bne konkrementy brudno-żółtego koloru przy świetle padającem, a* czarnego przy 

 świetle przechodzącem, sąto prawdopodobnie wydzieliny moczowe ^^), 3) tylna z bu- 

 dowy swej podobna do przedniej. Żołądek zapomocą zwieracza (sphincter) odgranicza 

 się od kiszki prostej, której ścianka z początku składa się z warstwy komórek i in- 

 timy, a w końcu z samej tylko błonki wewnętrznej . Kiszka kończy się na grzbie- 

 towej stronie ostatniego pierścienia brzusznego zapomocą szpary, która wskutek 

 parcia kału rossuwa się. Ścianka całego kanału pokarmowego prócz warstwy ko- 

 mórkowej (nie^wszędzie) i intimy, zawiera tkankę mięśniową, w której rozróżnić mo- 

 żemy warstwę włókien podłużnych i poprzecznych. Pierwsza tworzy warstwę we- 

 wnętrzną najsilniej w obrębie kiszki rozwiniętą, a służy do wydłużania lub skra- 



Zenker opisuje (1. c. p. 97) w jego ściance blaszeczki chitynowe, jakie widzimy u Ostra- 

 coda. Badania innych uczonych (Clausa i Leydiga 1. c. p. 199) nie potwierdziły tego spostrzeżenia, 

 które prawdopodobnie opiera si§ na złudzeniu, jakie powodują różne fałdy intimy (Leydig 1. c.) 

 ^^j Leydig (1. c). Komórki te są liczniejsze u form młodocianych. 



