334 



DZIAŁ III. ZOOLOGIJA. 



poddaje ku górze odwłok, który się nieco zgina w kształcie leżącej litery S<; samiec 

 tylną część swego ciała przysuwa ku przedniej. W czasie spółko wania igiełki 

 ogonowe (środkowe), a właściwie podstawowa icłi część nieowłosioua, zostają 

 nieco wciągnięte w widełki. 



Tego rodzaju obejmowanie (Fembrassement) podług Yerneta nie jest je- 

 dynym sposobem zapładniania, jak mylnie przypuszczał Muller * a poczęści 

 i Jurine *^). Czasami jeden jedyny tylko atak pod odwłok, wystarcza, aby samiec 

 z korzyścią dla gatunku pozbył się swych w^oreczków nasiennych; za dowód, że 

 nastąpił ten fakt, służy obecność spermatoforów w otworze zewnętrznym gruczołu" 

 opisanego przez nas pod mianem r e c e p t a c u 1 u m s e m i n i s. Na sto takich 

 bezowocnych ataków, jak twierdzi Yernet, jeden doprowadza do takiego rezulta- 

 tu. Coitus prócz bespośredniego swego skutku, t. j. zapłodnienia, wywiera 

 i wpływ pośredni na samicę, wywołując resp. wzmacniając funkcyj onowanie gru- 

 czołu dodatkowego, wyrabiającego substancyją budulcową dla worków jajowych. 

 Samica niezapłodniona albo nigdy worków tych nie posiada, jakkolwiek jajka zu- 

 pełnie się rozwijają normalnie, opuszczają jajowody i po pewnym czasie giną, nie- 

 podlegając żadnym wewnętrznym przeobrażeniom, albo w razach wyjątkowych, 

 jeżeli istnieją, to wybitnie zdradzają swą postać zmarniałą. 



Ten zbieg warunków, że u niezapłodnionej samicy nie wykształcają się wor- 

 ki jajowe, stara się Gruber objaśnić nie brakiem spółko wania jako procesu, ale 

 tem, że samica nie została obdarzona spermatoforami. Przypuszcza on bowiem 

 dla Heterocope saliens (uogólniając to dla Diaptomusa i Cyklopa), że ów gruczoł 

 dodatkowy nie przyjmuje w powstawaniu worków jajowych żadnego udziału, peł- 

 niąc tylko funkcyją receptaculum seminis (Samenbehalter), a że two- 

 rzą się one z substancyi kleistej (Kittstoif), która stanowi ściankę spermatoforów. 

 Oczywiście w takim razie brak spółko wania powoduje i brak worków jajowych. 



3. KRÓTKI RYS ROZWOJU. 



Pierwsze stadyja rozwoju nie przedstawiają ważniejszego interesu w zakre- 

 sie pracy naszej. Pomijając je, przystąpimy do stadyjów późniejszych, a zwłasz- 

 cza do rozwoju pozarodkowego, który jak poniżej zobaczymy, dość ważne ma 

 dla systematyki znaczenie; ale i tu zatrzymywać się będziemy tylko na cechach ze- 

 wnętrznych. 



Yernet 1. c. p. 29. 



Muller. Entomostraca s. ^nsecta testacea. 



Jurine. Histoire des Monocles qui se trouyent aux envirous de Geneye 1820. 

 Gruber 1. c. p. 32. 



Szkic ten jest krótkiem streszczeniem prac Clausa „Die freileb, Copepoden pag. 72—83". 

 Frięa „Note preliminaire sur Fontogenie de nos Copepodes d'eau douce. Zool. Anz. 1882 p. 498— 

 503" i Urbanowicza: „Przyczynek do Embryjologii raków widłonogicli. Lwów 1885". Ta ostat- 

 nia dość obszernie traktuje o pierwszych stadyjach rozwoju, o tworzeniu się listków zarodko- 

 wych, o rozwoju organów pojedynczych i t. d. 



