A. LANDE. MATERYJAŁY DO FAUNY SKORUPIAKÓW. 



335 



Po 30 — 36 godzinach podczas skwarnych dni lata, a po 5 — 8 dniach zimą 

 młoda larwa rozrywa ściankę worka jajowego, by resztę przeobrażeń odbyć na 

 wolności. 



Zaraz po wykluciu, N a u p 1 i u s jest organizmem o kształtach krótkich 

 i pękatych formy owalnej; część szersza oznacza przednią połowę ciała, podczas 

 gdy tylna jego okolica zwęża się i dźwiga dwie igiełki, pomiędzy któremi leży 

 otwór odchodowy. Na stronie brzusznej spostrzegamy trzy pary kończyn, oraz 

 tarczo watą wargę górną, leżącą ponad otworem gębowym. Pierwsza para koń- 

 . czyn pierwotnych (tem mianem oznaczają autorowie kończyny, które widzimy 

 u Naupliusa, kończyny później się rozwijające, noszą miano wtórnych) przed gębą 

 osadzona, składa się z trzech wydłużonych stawów. Każda kończyna dwu na- 

 stępujących par składa się jak gdyby z trzonka, dźwigającego na wierzchołku dwie 

 rozczłonkowane gałęzie, a u nasady posiadającego ostry wyrostek ku gębie skie- 

 rowany. 



Wszystkie kończyny pierwotne pełnią funkcyją organów ruchu, nadto prze- 

 dnia para jest narządem dotyku (macki), a obie tylne narzędziami gębowemi, jak 

 wskazuje ich budowa specyficzna (ów wyrostek ostry). W ten sposób podział 

 pracy, jak widzimy, stoi tu na pierwszym dopiero szczeblu zróżnicowania. Dalsze 

 przeobrażenia polegają na tem, że pierwotne dwie pary kończyn larwy, prze- 

 kształcają się w rożki dojrzałego zwierzęcia, podczas gdy trzecia para, podlegając 

 postępowej redukcyi, daje początek żuwaczkom; w przedniej części ciała powstają 

 jakby kresy poprzeczne, wskazujące tworzenie się pierścieni ciała, a po kolei 

 wzrastające coraz bardziej i metamerycznie ułożone zgrubienia, stanowią zacząt- 

 ki kończyn wtórnych, przyszłych nóg pławnych. Z czasem gałęź grzbietowa dru- 

 giej pary kończyn marnieje ^^), ale zato ilość stawów w pozostałej gałęzi oraz 

 w pierwszej parze kończyn pierwotnych zwiększa się; trzecia para kończyn pier- 

 wotnych największym podlega przekształceniom : zanika ona bowiem stopniowo, 

 redukując się do rozmiarów głaszczki, a u jej nasady zjawia się szybko wzrasta- 

 jący wyrostek, przyszły lobus mandibulae. 



Larwa powoli przybiera kształty dojrzałego zwierzęcia wskutek tego, że tyl- 

 ny koniec ciała wzrasta, istnienie widełek bardziej się uwydatnia, ogonowe igieł- 

 ki ilościowo i jakościowo się rozwijają, poza trzecią pierwotną parą kończyn po- 

 wstaje pierwsza wtórna (4-ta z kolei) pod postacią blaszek dłoniowatych (hand- 

 ahnliche) z szczecinami na krawędzi— zaczątek szczęk górnych m a x i 11 a e; na- 

 stępnie zjawiają się trzy pary rozwidlonych blaszek z włoskami; z nich pierwsza 

 daje początek nogoszczękom, przez rozczłonkowanie się na wewnętrzne i ze- 

 wnętrzne płatki, dwie następne zaś tworzą przednie pary nóg pławnych. Po pew- 

 nym czasie powstają zaczątki reszty nóg pławnych, ilość obrączek się zwiększa, 

 jakote^: ilość członków w rożkach i nóżkach. Pojedyńcze stadyja w przeobraże- 

 niu się form młodocianych Cyklopa, zanim ten osiągnie ostatni szczebel swe- 

 go rozwoju, rozgraniczone bywają linieniem. Tablica *0 tu podana a wyjęta 



Patrz rozdział „o kończynach" (rożki tylne). 



Dotyczy ona gatunków z 12 — 17 stawowemi rożkami. Czy jest ona zupełnie do- 

 kładna, r§czyć nie mogę. OkoUcznościowo obserwowałem stadyja, które przeeza jej w nie- 



