356 



DZIAŁ III. ZOOLOGIJA. 



wenn ich nicht der festeu Ueberzeugiing ware, dass sie wie die von Reiiberg be- 

 scliriebene C. helgolandicus bierher gehort". Następnie VIII członeczek roż- 

 ków nie u wszystkich egzemplarzy C. pulchellus bywa zupełnie wyraźnie 

 podzielony, a więc zdarzają się formy o 16-tu stawowych rożkach. Druga para 

 rożków u jednego osobnika składała się tylko z trzecłf (!) członeczków. Niektóre 

 pary kończyn składały się z dwu tylko członeczków, a wtedy liczba kolców 

 była niezupełna. Widełki, długos'ć igiełek ogonowych i umieszczenie igiełki po- 

 przecznej wykazywały też różnorodną zmienność. W jakich warunkach żyły 

 wspomniane formy, autor nie wspomina i dla tego te ciekawe ze wszech miar 

 zboczenia indywidualne trudno sobie objaśnić. W każdym razie wykazuje ten 

 gatunek niezmierną zmienność w ukształtowaniu ciała swego, co ogromnie utru- 

 dnia stanowcze określenie tej formy. 



Yosseler zastanawia się jeszcze nad różnemi przejściowemi okazami pomię- 

 dzy C. s t r e n u u s Fisch., C. lucidulus Koch, C. pulchellus Koch, 

 co wskazuje, że formy te bardzo zbliżone do siebie stanowią niejako grupę natu- 

 ralną, jakkolwiek pojedyncze indywidua ze ściśle określonemi znamionami gatun- 

 kowemi stoją dość daleko od siebie. 



Zmienność C. pulchellus (bicuspidatus) należycie uwydatnioną 

 została IV zadziwiającej swą skrupulatnością i drobiazgowością pracy Szmankie - 

 wicza, która dużo światła rzuciła na wpływ wywierany przez warunki zewnętrz- 

 ne na organizacyją istot żyjących. 



Badania jego, prawie jedyne w swoim rodzaju, wykazują, jak należy być 

 ostrożnym przy ustalaniu nowych gatunkÓAV, a z bogatą pracy tej treścią radzimy 

 się poznać każdemu, kto systematyczne badania chce prowadzić na gruncie praw- 

 dziwie naukowym. 



Brak miejsca nie pozwala nam tu rozszerzać się zbytnio nad zawartością 

 dzieła Szmankiewicza, 



Nareszcie i Brady opisuje gatunek C. pulchellus, którego "jednakże 

 żadną miarą niemożna zidentyfikować z właściwym C. pulchellus Kocha 

 = bicuspidatus Clausa. Eehberg przypuszcza, że formę dość szczegółowo 

 przez Bradyego omawianą, należy utożsamić z C. Claus ii Lubbocka. Ponieważ 

 nie mieliśmy w oryginale pracy Lubbocka, nie możemy w tej sprawie nic stano- 

 wczego wyrokować. 



Formę tę opisał Rełiberg (Zooł. Anz. 3 Jahrgg. p. 301), jako nowy gatunek regressywnie 

 powstały pod działaniem słonej wody, a jest on zupełnie podobny do C. o d e s s an u s, jaki się 

 udało Szmankiewiczowi wyłiodować (p. Niekotoryja rakoobraznyja etc. p. — ) zC. pulchellus 

 Kocli (autor mówi: C. bicuspidatus Cis) pod wpływem różnorodnie skoncentrowanej wody 

 słonej. O identyczności C. helgolandicus Eełib. i C. o d e s s a n u s Szmank, wspomina 

 sam Rehberg w pracy „Beitrage zur Naturgeschichte etc." p. 3, 



Brady 1. c. pag. 107, PI. XVII, fig. 1—3. . 



