388 



DZIAŁ III. ZOOLOGIJA. 



spotykamy u gatunków z większą liczbą stawów w rożkach, przyczem różnica w dłu- 

 gos'ci igiełek s'rodkowycli (II i III) nie jest wielką (mniej więcej 1 : 1^5), a I i IV 

 igiełki mniej lob więcej są, rozwinięte. Owło&ienie natomiast, składające się po- 

 Gzęs'ci z drobnych kolców, a po częs'ci z włosków, a więc nierównomierne i rzadsze, 

 cechuje znów gatunki o mniejszej ilości stawów w rożkach, przyczem różnica 

 w długości igiełek środkowych zwykle nieco większa i igiełki krańcowe (I i IV) 

 najczęściej słabo bywają rozwinięte. Ponieważ u słodkowodnych gatunków z ro- 

 dziny Harpactidae (rodzaj Canthocamptus i^^) przeważnie spostrze- 

 gamy uzbrojenie igiełek ogonowych, składające się z drobnych kolców, przyczem 

 różnica między igiełkami środkowemi jest dość znaczna, a pozostałe igiełki — szcząt- 

 kowe, ponieważ nadto gatunki te posiadają 8, a najwyżej 9-stawowe ^^s^ tylko roż- 

 ki, a trudno przypuścić w tak stale powtarzaj ącem się zjawisku tylko dziwny zbieg 

 okoliczności, więc bardzo być może, że zachodzi pewien stosunek korelacyi mię- 

 dzy budową igiełek ogonowych, a tak ważną w systematyce C3^klopów cechą, jaką 

 jest ilość członków w rożkach. Zwracając się do historyi rozwoju, znajdujemy po- 

 twierdzenie naszego przypuszczenia Cyklopy o większej ilości stawów w roż- 

 kach przechodzą w okresie rozwoju swego stadyja z rożkami o mniejszej liczbie 

 członeczków, a wtedy długość stosunkowa i uzbrojenie igiełek ogonowych bar- 

 dziej jest zbliżone do typu Canthocamptus. (P. odpowiednie figury u Clau- 

 sa: „Die freil. Copep." i Urbanowicza: „Przyczynek^' etc). Na tem nie koniec, bo 

 i w budowie kończyn ciekawe zauważyć można różnice. 



Blaszki łączne (Zeiikera) oraz gałęzie nóg pławnych posiadają liczne bardzo 

 części dodatkowe (blaszeczki z ząbkami i włoskami, na krawędziach gałęzi koń- 

 czynowych poprzecznie sterczące blaszeczki jak np, u C. p h a 1 e r a t u s, C a f- 

 finis) u form z mniejszą ilością członków w rożkach, a więc zbliżających się 

 i pod tym względem do rodzaju Canthocamptus. Spostrzegamy je, co praw- 

 da i u innych Cyklopów, ale nigdzie nie występują one w takiej obfitości i różno- 

 rodności. Możemy tu po części wskazać i budowę nogoszczęk zwłaszcza we- 

 wnętrznej, na trzecim bowiem członeczku dźwiga ona haczykowato zagiętą igieł- 

 kę, która do pewnego stopnia przypomina silny haczykowaty przysadek, jakim się 

 wieńczy wierzchołek nogoszczęki u Canthocamptus a. 



^•") Zanotuję tii, że podczas badania fauny Cyklopów, widziałem kilka form Cantho- 

 c a m p t u sa między innemi ('. trispinosus i hibernicus, obie poraź pierwszy opisane 

 przez Bradyego (A Monograph. etc. Vol. II, p. 55 i p. 52), jako nowe gatunki dla Anglii. Po- 

 siadam nawet odpowiednie preparaty, ale z ogłoszeniem tych badań powstrzymuję się do roku 

 przyszłego, chcąc je należycie skompletować. Udało się mi też w kilku miejscowościach za- 

 uważyć i rodzaj Diaptomus z rodziny Calanidae, a mianowicie: w akwaryjuiii ogrodu 

 Botanicznego i w stawach p. Jana Bersona w Pruszkowie. W tym ostatnim widzieliśmy dwie 

 różne formy, zdaje się mi, że to będo. Diaptomus G a s t o r i Diaptomus g r a c i- 

 l i s. W organizacyi, zgruba rospatrywanej, mało się one różniły: wzrost, ilość jajek w wor- 

 kach jajowych i ogólny widok (habitus) ciała przedstawiały tylko dość uderzające różnice, któ- 

 re pozwalają podejrzywać samodzielność form obu. Bliższej jednak dyjagnozy z powodu braku 

 czasu nie mogłem już w tym roku uskutecznić. 



"8) Canthocamptus trispinosus i C. Northumbricus. Brady 

 1. c. p. 55 i 57. 



