H. LINDENFELD, J PIETRUSZYŃSKT. PRZYCZYNEK DO FAUNY PIJAWEK. 401 



W rozmaitej ilości; błona chitynowa, wyściełająca zewnętrzną powierzcłinię szczęk, 

 bywa różnej grubości i twardości i tworzy ostrze proste, lub zazębione wyniosło- 

 ści. Obecność i stopień zazębienia stanowi dosyć ważną cechę systematyczną pod- 

 rodzin pijawek szczęko waty cli. 



Drugą cliarakterystyczną ceclią G- n a t h o b d e 1 1 i d a e jest to, że na każ- 

 dy typowy somit środkowej części ciała przypada 5'zewnętrznych pierścieniów i że 

 odpowiednio do tego organy wydzielające (segmentalne) otwierają się naze- 

 wnątrz z brzusznej strony ciała co piąty pierścień, co stanowi trzecią charakte- 

 rystyczną cechę szczękowatych. 



Gnat hobdell ida e, posiadające nieco prawidłowy rysunek na brzuchu 

 lub na grzbiecie, ujawniają skład somitu wewnętrznego z 5 pierścieni zewnętrz- 

 nych jeszcze przez to, że rysunek powtarza się co pięć pierścieni. 



Z dwu podrodzin pijawek słodkowodnych, należących do Gnathob d.elli- 

 da e jednę— N ephelidae ^ gatunkiem Nep helis octoculata Bergm. 

 opisaliśmy w tomie IX Pamiętnika Fizyj o graficznego na str. 7—10. Opisaliśmy 

 tam Nephelis octoculata, var. normalis i Nephelis octocu- 

 lata, var. poecila, z kilku pododmianami. Obecnie zanotujemy jeszcze jednę 

 odmianę tego gatunku. 



Podrodzina Nephelidae. 



Rodzaj Nephelis Savigny. 



Gatunek Nephelis octoculata Bergm. 



Nephelis octoculata, var. monostriata n. var. żyje w je- 

 ziorze Kołdyczewskiem Niewspomniana przez Moąuin-Tandona, zbliża się 

 ona nieco do opisanej przez Kałużskiego (koloru zielona wego z czarnem pasmem 

 środkow^em, często o nieprawidłowych konturach). U Nephelis octocula- 

 ta, v ar. monostriata n. var. środkiem grzbietu, na czerwonawo-brunatnem, 

 dosyć jasnem tle, ciągnie się wzdłuż pas ciemny, który ku brzegom ciała często 

 rospada się na plamki tegoż koloru, co grzbiet, lecz znacznie ciemniejsze. 



W temże jeziorze znajduje się Nephelis octoculata var. normalis, 

 odznaczająca się znacznie ciemniej szem zabarwieniem, niż zwykle widywaliśmy, 

 bardziej czerwona i mająca o tyle nieprzezroczystą skórę, że na przednim końcu 

 ciała siateczka naczyń krwionośnych, przeświecająca zwykle u tej odmiany, 

 u osobników z jeziora Kołdyczewskiego zupełnie jest niewidoczna. 



Przystępujemy do opisu drugiej (odnoszącej się do tej rodziny) podrodziny. 



1) Gub. Mińska, pow. Nowogródzki. Jak ta, tak i inne niżej przez nas opisane pijawki, po- 

 chodzące z tego jeziora, były nam przywiezione żywe przez p. Romana Dmowskiego. 



Pam. Fizyj. Tom X 



Dział III.- 51 



