402 



DZIAŁ III. ZOOLOGIJA. 



Podrodzina Hirudinidae (Fig. 1- 20). 



Główną, cechę, po której można podrodzinę tę odróżnić od N e p h e 1 i d a e, 

 stanowi odległość pomiędzy otworami płciowemi, wynosząca jeden somit, czyli 

 4 — 5 pierścieni zewnętrznych, gdy tymczasem u Nephelidae odległość ta 

 składa się tylko z dwu pierścieni. Według Oerleya Nephelidae tern się róż- 

 nią od H i r udi n i d ae, że pierwsze mają, 3 chitynowe szczęki, zaś drugie 3 mię- 

 siste brodawki. Natomiast D-r. Apathy twierdzi: ,,Ich habe Aulostoma mit 

 ebenso weichen Papillen anstatt der Kieferplatten gefunden, wie sie gewohnlich 

 Nep h e 1 i s besitzt". 



Wobec tego, że nasze spostrzeżenia są z tern zgodne, nie możemy podziału 

 Oerleya uznać za racyjonalny i jedynie słuszną podstawę podziału przyznajemy 

 głównie na mocy odległości otworów płciowych. Z 33 somitów, składających cia- 

 ło A u 1 o s t o m u m, znajdujemy tylko 16 kompletnych, złożonych z 5 pierścieni 

 (VIII — XXIII włącznie). Pierścienie roskładają się na rozmaite okolice ciała 

 W następujący sposób: głowa składa się z 11 pierścieni, praeclitellum — z 13, cli- 

 tellum — z 15, środkowa część ciała — z 58, okolica odbytowa— z 6. Oczy docho- 

 dzą do VI somitu. Otwór gębowy znajduje się pomiędzy II i V somitami, czyli 

 ciągnie się przez III i IV somity. Brzegi środkowej części ciała są tylko w czę- 

 ści równoległe. Dwa żyjące w naszej faunie rodzaje podrodziny Hirudini- 

 dae są to H i r u d o i A u 1 o s t o m u m. 



Rodzai Aulostomum Moąuin-Tandon (Fig. 1—11). 



Ciało (Eig. 1) wydłużone, prawie cylindryczne, lub lekko spłaszczone, stop- 

 niowo ku przodowi zwężające się, miękkie, składające się z 103 wyraźnych pierś- 

 cieni, prócz ssawki tylnej, nie z 95, jak podaje Moquin-Tan 

 don. Położenie otworów płciowych przez Moąuin-Tandona 

 mylnie jest podane (pom. 24 a 25 pierścieniem i pomiędzy 

 29 a 30). 



Mieszczą się one nie na granicy pomiędzy pierścienia- 

 mi, lecz na samych pierścieniach (Fig. A), poczem, jak 

 słusznie twierdzi D-r Apathy, bardzo łatwo zzewnątrz mo- 



„. , n " • 1 n j żna odróżnić Aulostomum od Hirudo, u której otwo- 

 Fig. A. Częsc siodełka od , . . ^ . . . ^ . \ . . , 



strony brzusznej u Au- ry płciowe zuajdują Się na granicy dwu pierścieni. U A u- 



lostomnm gulo Braun. 1 o s 1 0 m U m otwór płciowy męski (Fig. A, o. p. m.) mieści 

 — ciziesi^ijy, A-i — jecie- , , , , . . ^ i . 



nasty somit, p— prącie, Się na XXIII pierscieniu poza ostatnią parą oczu, zas żeński 



ni ^ski'"*o~ ""^^t -itwŁ ^' ^"^ XXVIII, odległość więc pomiędzy pier- 



płciowy żeński. ścieniami, noszącemi otwory płciowe, stanowią, 4 pierścienie. 



Chociaż zdawałoby się, że można Aulostomum odróż- 

 nić od Hirudo po kanale pokarmowym, którego wypukliny u Hirudo są 

 bardzo silnie rozwinięte (Moąuin-Tandon PI. IX Fig. 9), u Aulostomum 

 zaś bardzo słabo (Mq.-Td., PI. V, Fig. 11), to jednak wielkość tych wypuklin 

 nie może stanowić cechy charakterystycznej dwu tych rodzajów, gdyż, jak twier- 

 dzi D-r Ap., „so lange die jungę Hirudo dieselbe Lebensweise, wie z. B. ein 



