H. LINDENŁ^ELD, J. PIETRUSZTŃSKI. PRZYCZYNEK DO FAUNY PIJAWEK. 403 



Aulostoma oder eine N e p h e 1 i s fiihrt, ist auch ilir Darmcanal ebenso ein- 

 fach, wie derjenige der letzteren". 



Ssawka (bańka) przednia mało wklęsła, o wardze górnej prawie lancetowa- 

 tej i wysuniętej, kształtu półeliptycznego. Otwór gębowy bardzo duży w stosun- 

 ku do wielkości ssawki przedniej. 



d 



a b 



Fig. B. Uzbrojenie gębowe Aulostomum gulo Braun; a — szczękasz ząbkami (Eeichert, 

 oc. 1, ob. 2. Cam. luc. Abbe); 6— kilka ząbków, widzianych z góry, c— z boku; c?--zaczątki ząb- 

 ków (z) (Reichert, oc. 1, ob. 4. Cam. luc. Abbe). 



Szczęki (Fig. B, a) w ilości 3, jednakowe, bardzo małe, owalne, o bardzo 

 małej ilości ząbków, przytępionych do tego stopnia, że pijawka nie jest w stanie 

 przeciąć niemi skóry i wskutek tego nigdy nie ssie krwi. Każdy ząbek u podsta- 

 wy rozdwaja się na dwa ramiona (Fig. B, b, e), któremi obejmuje brzeg szczęki. 

 Boczne ząbki są zwykle mniejsze, niż środkowe. Uzębienie szczęk ulega nadzwy- 

 czaj silnym wahaniom. Już D-r Apathy pisze: „Ich habe Aulostoma mit 

 ebenso weichen Papillen gefunden, wie sie gewóhnlich N e p h e 1 i s besitzt". 

 Zdanie to możemy w zupełności potwierdzić; dodamy tylko, że bywają osobniki, 

 których ząbki przedstawiają maleńkie zgrubienia powłoki chitynowej, umieszczo- 

 ne w pewnych odstępach na ostrzu szczęki (Fig..B, 6^). Ilość ząbków jest nad- 

 zwyczaj zmienna nietylko u rozmaitych osobników, ale nawet na oddzielnych 

 szczękach jednego i tego samego osobnika; znajdowaliśmy szczęki z czterema tyl- 

 ko ząbkami, z pięcioma, dziewięcioma, dziesięcioma, jedenastoma, dwunastoma, 

 trzynastoma, aż do czternastu— nigdy więcej , tak, że Moąuin- 

 Tandon nie bardzo przesadził, rysując na szczęce 15 ząb- 

 ków; Kałużskij podaje zbyt małą ilość ząbków (10). Oczu 

 10, ułożonych na linii krzywej, równoległej do przedniego 

 i bocznych brzegów pijawki i ułożonych na następujących 

 pierścieniach (Fig. C): 



I-a para na Il-im pierścieniu 

 Il-a „ „ Ill-im „ 



III- a „ „ IV-ym „ 



IV- a „ „ VI-ym 



V- a „ „ IX-ym 

 Moąuin-Tandon mylnie podaje położenie oczu i w opisie i na 



rysunku (czworo na I-ym, dwoje na Il-im, dwoje na IV-ym, dwoje na VII-ym). 



Przyssawka tylna niewielka, o średnicy mniejszej, niż tylny koniec środko- 

 wej części ciała. 



Otwór odbytowy (Fig. D) szeroki, półkolisty, bardzo wyraźny, oddalony od 

 żeńskiego otworu płciowego o 64 pierścieni. Szerokością odbytu Aulostomum 

 znacznie różni się od H i r u d o, posiadającej znacznie węższy otwór. 



Fig. C. Przednia część 

 ciała Aulostomum 

 gulo Braun lub H i r u- 

 do medicinalis 

 Ray et Linne; o— oczy. 



