404 



DZIAŁ III. ZOOLOGIJA. 



Dotychczas opisano następujące gatunki tego rodzaju: A ul. gulo Braun= 

 Aul. sanguisuga Bergm, Aul. Krausii Gr., A u 1. o e n o p s Gr. 

 A u L 1 a c u s t r e Leidy . 



Aulostomum zamieszkuje Europę, Azyją (Syberyja), Afrykę (Port na- 

 tal), Amerykę północna (Massachusets, Missisipi, Connectitut, jezioro Górne, 

 Utałi, New-Mexico), 



8a to pijawki nawpół lądowe; wychodzą bardzo często z wody na ląd, szcze- 

 gólniej w ciepłą porę, gdy słońce świeci; chowają się pod le- 

 żące na brzegu kamienie, bryłki ziemi, w napełnione wodą 

 przybrzeżne dołki. Trzeba dobrze zamykać akwaryja, w któ- 

 rych się Aulostoma trzyma, w przeciwnym razie bez- 

 warunkowo wyjdą. Są to bardzo drapieżne zwierzęta. Na- 

 padają na dżdżownice i pożerają je z wielką żarłocznością, ... 

 przyczem ujmują je w połowie ciała i obie połowy wciągają ^.^^ ^^^^^ 

 jednocześnie, najczęściej jednak, według Moąuin-Tandona, ła Aulostomum gu- 

 przecinają dżdżownice na kawałki. Z równą chciwością po- lo Braun, «— odbyt, 

 żerają N a i s, małe rybki, larwy wodne, N e p h e 1 i s, H i- 

 r u d o, nawet osobniki swego własnego rodzaju. Zdarzało nam się widzieć, jak 

 niektóre Aulostoma wsuwały się przez otwór gębowy w kanał pokarmowy 

 innych martwych Aulostoma i wyjadały im wnętrzności. Składają w wil- 

 gotną ziemię kokony, zbudowane z gąbczastej, luźnej substancyi. W naszym kra- 

 ju, jak i prawie wszędzie, nazywają Aulostomum w języku nienaukowym — 

 Pijawką końską. 



Gatunek Aulostomum gulo Braun (Fig. 1—11). 

 Długość = 60 — 120 ?nm, szerokość = 6 — 15 mtn. 



Żyje w całej Europie, w wodach słodkich stojących, lub o bardzo słabym 

 prądzie; u nas prawie we wszystkich stawach, sadzawkach od wczesnej wiosny, 

 mianowicie drugiej połowy Maja do Września; najwięcej ich na wiosnę; im póź- 

 niej, tem ich mniej, w końcu Sierpnia już bardzo mało. W ciepły dzień, gdy słoń- 

 ce świeci, wychodzą na brzeg, gdzie je bardzo łatwo można łapać rękoma. 



Ciało bardzo wydłużone (Fig. 1), lekko spłaszczone, często walcowate, 

 czasem spłaszczone nakształt wstęgi (zależnie od napięcia mięśni pijawki), stop- 

 niowo zwężające się ku przodowi. Pierścienie bardzo wyraźne. Grzbiet koloru 

 bronzowego, mniej lub więcej ciemnego, z aksamitnym połyskiem, często z odcie- 

 niem oliwkowym, szczególniej na bokach, bywa też koloru oliwkowego, szaro-po- 

 pielatego. Według Moąuin-Tandona, czasem tylko znajdujemy na grzbiecie A u- 

 lostomum gulo kilka plamek czarnych nieprawidłowego .kształtu, mało wy- 

 raźnych, a szczególniej rzadko ma się zdarzać regularne ułożenie plamek, jak np. 

 u odmian punctella i maculosa. Twierdzenie to, jak niżej zobaczymy, 

 jest zupełnie fałszywe. Brzegi ciała mniej lub więcej gęsto usiane niekształtne- 

 mi plamkami czarnemi, których jednak brak u niektórych osobników. 



Powierzchnia brzuszna, zawsze jaśniejsza, niż grzbiet, koloru oliwkowego, 

 zielonkawego, popielatego, żółtawego i według Moąuin-Tandona, najczęściej bez 

 plamek, co również nie jest zgodne z rzeczywistością. 



