H. LINDENFELD, J. PIETRUSZYŃSKI. PRZYCZYNEK DO FAUNY PIJAWEK. 407 



szej ilości; czasami plamki te zbierały się wyłącznie, lub głównie z boków. Naj- 

 częściej zdarzają się u nas pijawki końskie, których brzuch jest żółto-zielony 

 (Fig. 11), a grzbiet ciemno-bronzowy, z lekkim oliwkowym odcieniem z boków 

 (Fig. 2). Zauważymy, że jak brzuch, tak i grzbiet jest obdarzony dosyć znaczną 

 iryzacyją (tęczowaniem) i z tej przyczyny zabarwienie ich zmienia się wraz ze 

 zmianą koloru, siły i kierunku oświetlenia i ze zmianą środka, w którym się znaj- 

 dują: np. w wodzie pijawka wydaje się inaczej zabarwioną, niż w powietrzu. Przy 

 oglądaniu A ul. gulo, trzeba to mieć na względzie i rospatrywać je zawsze przy 

 jednych i tych samych warunkach oświetlenia i środka; naj właściwiej w wodzie, 

 w niegłębokiem naczyniu koloru białego, np. na porcelanowej podstawce. Tak 

 właśnie postępowaliśmy przy określaniu koloru pijawek i zdejmowaniu rysunków. 



Pijawki, zabarwione w powyżej opisany sposób i zupełnie niemające pla- 

 mek, stanowią, według Moąuin - Tandona, odmianę fuligonosa: „dos brunatre, 

 iinicolore". 



Znakomita jednak większość posiadała plamki na grzbiecie. U niektó- 

 rych plamki te były ułożone bez żadnego porządku i wtedy ubarwienie zbliżało się 

 do opisanego przez Moąuin-Tandona, jako odmiana punctella: „dos olivatre, 

 avec des points fonces". Lecz osobniki, przez nas zebrane, nawet z najbardziej 

 widocznym odcieniem oliwkowym, były jednak wyraźnie bronzowe i z tego wzglę- 

 du opisywanych przez nas form nie możemy zaliczyć do odmiany punctella, 

 a uważamy je za odmianę przez Moąuin-Tandona nieopisaną, mianowicie: Aulo- 

 stomum gulo yarietas maculata, nova varietas (Fig. 3). Również 

 bardzo dużo znaleźliśmy form, u których plamki na grzbiecie były ułożone w ten 

 sposób (Fig. 1.5), jak to opisał Kałużskij, mianowicie w dwie podłużne linije fali- 

 ste, których wklęsłe części składają się z dwu plamek, umieszczonych na dwu 

 pierścieniach i często zlewających się ze sobą, a wypukłe z trzech, z których każ- 

 da mieści się na oddzielnym pierścieniu; te ostatnie plamki również często zlewają 

 się ze sobą. Nazewnątrz tych dwu falistych linij znajdujemy często plamki, 

 ułożone bez porządku, w środku zaś pomiędzy linij ami plamek nigdy niema; pijaw- 

 ki z takim rysunkiem do tego stopnia wyróżniają się od innych, że mogą stanowić 

 samodzielną odmianę Aulostomum gulo yarietas sinuatą, nova va- 

 r i et as (Fig. 5 i jak grzbiet na Fig. 1). Pomiędzy dwu temi odmianami (ma- 

 culata i sinuata) znajdujemy nadzwyczaj liczne przejścia w tern znaczeniu, że 

 u niektórych osobników plamki, nietworząc jeszcze wyraźnych dwu linij, ukła- 

 dają się jednak w ten sposób, że tworzą jakby ich zaczątek: u jednych 

 układają się one w dwa rzędy proste (Fig. 4), u innych zaznaczają się głównie 

 wklęsłe części linij falistych (Fig. 5). Przejście to między odmianami macula- 

 ta i sinuata odbywa się nadzwyczaj stopniowo: widzieliśmy formy, u których 

 zaczątek dwu linij jest zaledwie widoczny, (wtedy należy je zaliczyć do odmia- 

 ny maculata), formy, u których jest on więcej zaznaczony, wreszcie formy, 

 gdzie skłonność do utworzenia dwu linij jest już zupełnie wyraźna (Fig. 5); 

 te ostatnie formy zaliczamy do odmiany sinuata. Jeżeli wyobrazimy sobie, 

 że plamki bez porządku ułożone po bokach ciała u odmiany sinuata, ułożą się 

 z obu stron linij falistych w dwa podłużne rzędy podłużnych kresek, z któ- 

 rych każda składać się będzie z trzech plamek, umieszczonych na oddzielnych 



