408 



DZIAŁ III. ZOOLOGIJA. 



tych samych pierścieniach, na których mieszczą się wypukłe części linij falistych, 

 wówczas otrzymamy formę, opisana przez Dra Grube — Aulostomum gulo 

 varie'tas Grube i, nova yarietas (Fig. 8). Formę tę mieliśmy w ilo- 

 ści dwu egzemplarzy (jeden pochodził z wody łąkowej w Jabłonnie, drugi z je- 

 ziora Kołdyczewskiego); nie wahamy się jednak uznać ją za, samodzielną odmianę 

 z trzech przyczyn: 1) z powodu odrębnego jej wyglądu, 2) że możemy zanotować dla 

 niej dwa różne i dosyć odległe stanowiska w kraju i 3) zeznamy jeszcze trzecie jej 

 stanowisko— jezioro Bajkalskie, skąd pochodziły formy, obserwowane przez Dra 

 Grubego. 



Oryginalne formy pod względem rysunku, jaki ciemne plamki tworzą na 

 grzbiecie pijawki, zebraliśmy w Łomiankach (12 wiorst za rogatkami Marymon- 

 ckiemi) w dosyć znacznej ilości (Fig. 6). Kolor grzbietu prawie ten sam i rów- 

 nież zmienny jak u innych, ale przeważnie bronzowo- oliwkowy; na tem tle plamki 

 ciemne, zlewające się ze sobą, tworzą dwa szerokie podłużne pasma, przebiegają- 

 ce środkiem ciała. Wewnętrzne ich kontury tworzą dwie proste, równoległe 

 linij e; kontury zewnętrzne są nierówne i pasma ku brzegom ciała rospadają się na 

 oddzielne plamki. Pomiędzy pasmami plamek niema. Forma ta na pierwszy rzut 

 oka tak się wyróżnia spośród innych, że uważamy ją za odmianę Au 1. gulo va- 

 rietas taeniata, nova yarietas. Ładną i również oryginalną formę 

 otrzymaliśmy z jeziora Kołdyczewskiego, w ilości jednego egzemplarza (Fig. 7); 

 forma ta łączy w sobie cechy dwu odmian: Grubei itaeniata i ma na 

 grzbiecie cztery zewnętrzne rzędy podłużnych kresek pierwszej, ułożonych tak 

 samo, jak u niej i dwa środkowe podłużne pasma drugiej, które jednak i naze- 

 wnątrz ograniczone są przez dwie proste, równoległe linij e. Tło z boków 

 ciała bardziej oliwkowe, niż w środku, ograniczonym przez dwa pasma, 

 w którym przeważa odcień bronzowy. Jak odmiana Grubei mogła po- 

 wstać przez określone ułożenie plamek, znajdujących się z boków dwu linij u fa- 

 listych, tak samo możemy wyobrazić sobie, że i forma, ostatnio opisana, w ten 

 sposób się z odmiany t e a n i a t a utworzyła, że plamki, znajdujące się z boków 

 dwu pasem środkowych, ułożyły się w dwa podłużne rzędy podłużnych kresek. 

 Rysunek u tej formy jest tak wyraźny, że nie wahamy się nazwać ją samodzielną 

 odmianą Aul. gulo, yarietas lit hu anie a, nova yarietas, tem 

 bardziej, że znajdujemy związek pomiędzy deseniem tej formy i deseniem zdecy- 

 dowanej odmiany, jaką jest Aul. gulo yarietas taeniata, noya ya- 

 rietas. 



Bardzo dużo znaleźliśmy form, podobnych do opisanych przez Dra Grubego, 

 jako Aulostomum umbrinum i przez Kałużskiego. 



Opisy jednak dwu tych poszukiwaczów są jednostronne, gdyż odnoszą się do 

 bardzo małej ilości osobników; Kałużskij widział zaledwie jeden egzemplarz, zna- 

 leziony przezeń na Worobjewych górach, pod Moskwą, Grube — dwa spirytusowe 

 okazy, przysłane mu przez prof. Kraussa. Mając do rosporządzenia znaczną ilość 

 tych pijawek, możemy dać bardziej wyczerpujący ich opis. Barwa grzbietu i brzu- 

 cha ta sama, co i u poprzednio opisanych. Wszystkie formy mają na grzbiecie 

 plamki, u rozmaitych osobników ułożone w trojaki sposób, mianowicie, jak u od- 

 mian: maculata, sinuata i taeniata. Plamki na brzuchu układają się 



