412 



DZIAŁ III. ZOOLOGIJA. 



U jednego ząbków wcale nie było, u dwu zaczątki ząbków (Fig. B, d,), u dwu zaś 

 po 4 ząbki. Z sześciu egzemplarzy tejże odmiany, posiadających wyraźne dwa pasy 

 boczne, u jednej (pododm. m a c u 1 a t a) były ząbki, bardzo małe i słabo rozwinię- 

 te u jednej (pododm. m a c u 1 a t a) było 11 ząbków, u jednej (pododm. m a- 

 c u 1 a t a) 11 — 12 ząbków, z trzecłi zaś, należących do pododm. s i n u a t a, jedna 

 miała 9—13 ząbków, druga 11 — 12, trzecia 11—14. Dane, wprawdzie, dla wnio- 

 sków zbyt niedostateczne, jednak wskazują nam pewną korrelacyją pomiędzy 

 ubarwieniem a uzębieniem: u skrajnych form pod względem ubarwienia znajduje- 

 my najmocniej rozwinięte uzębienie. 



W naszym kraju Aulostomum gulo, na równi z Nep helis octo- 

 c u 1 a t a, należy do najliczniej reprezentowanych form pijawek. Szczególnie bar- 

 dzo wczesną wiosną aż do połowy lata można je znaleść prawie w każdym stawie, 

 w każdym rowie. Późnem latem już je trudno znaleść, gdyż chowają się 

 w ziemię. ' 



Obecność Aulostomum gulo var. fuliginosa skonstatowa- 

 liśmy w Łomiankach, na Woli, w Belwederze. 



Aulostomum gulo var. maculata w Łomiankach, J abłonnie, 

 Belwederze, na Woli. 



Aulostomum gulo var. sinuata w Jabłonnie, Belwederze, na Woli. 



Aulostomum gulo var. taeniata — w Łomiankach. 



Aulostomum gulo var. Gru be i— w Jabłonnie i jeziorze Kołdy- 

 czewskiem. 



Aulostomum gulo var. lithuanica — w jeziorze Kołdy- 

 czewskiem. 



Aulostomum gulo v a r. u m b r i n a, s u b v a r. maculata i s i- 

 n u a t a— w Belwederze, Jabłonnie. 



Aulostomum gulo, var. umbrina, subvar. taeniata — 

 w Łomiankach. 



Rodzaj Hirudo Ray et Limie (Fig. 12-20). 



Ciało wydłużone, walcowate, lub spłaszczone, zależnie od stopnia skurczu, 

 lub roskurczu, zwężające się stopniowo ku przodowi, tępo zakończone na tyle, 



miękkie, złożone z 103 jednakowych, bardzo wyraźnych 

 pierścieni, prócz pierścieni ssawki tylnej; według Mo- 

 quin-Tandona tylko 95 pierścieni. Przy liczeniu pier- 

 ścieni zauważyliśmy, że w tylnej części pijawki czę- 

 sto się one rozdwajają z prawej, lub z lewej strony 

 (Fig. E). Brzegi ząbkowane. Otwory płciowe leżą 

 Fig.E. Kilka pierścieni Hi- na granicy pomiędzy pierścieniami (Fig. F), co sta- 

 riido medicinalis Ray nowi ceche charakterystyczna rodzaju Hirudo- 

 et Linne, rozdwajających się . , , . . ^ a i x ' ± > % • 



p»zy r. 1 odróżnia go od Aulostomum; otwór płciowy 



męski mieści się pomiędzy 22 i 23 pierśc. poza ostatnią 

 parą oczu (Fig. F, o. p. m.), żeński zaś pomiędzy 27 i 28 (Fig. F, o. p. ż.). Przy- 



