414 



DZIAŁ III. ZOOLOGIJA. 



Składają w wilgotna ziemię kokony, utworzone z mocno zbitej tkanki 



gąbczastej. 



Gatunek Hirudo medicinalis Ray et Linne (Fig. 12— 20). 

 Długość 70 — 130 mm.^ szerokość 10—24 mm. 



Żyje w słodkich wody Europy i północnej Afryki, po największej części 

 w rowach, kałużach, stawach, małych strumykach o bardzo słabym prądzie. 



Ciało wydłużone, walcowate, albo mniej lub więcej spłaszczone, stopniowo 

 ku przodowi zwężające się, złożone z bardzo wyraźnych pierścieni, jest uzbrojone 

 mnóstwem małych ziarnistych brodawek, które zjawiają się i znikają według woli 

 zwierzęcia. 



Grzbiet zabarwiony ma kolor brunatno-zielonawy, przechodzący w rudawy 

 lub żółtawy, albo też w czarno-oliwkowy lub szary, z 6-ma podłużnemi wstęgami, 

 zwykle rdzawemi lub rudemi i jaśniej szemi, niż tło, czasem przeciwnie ciemno- 

 brunatnemi, prawie czarnemi. Wstęgi środkowe są przeważnie jasno-rdzawego 

 koloru, jednobarw^ne, lub też z lekka czarno -plamiste. Międzyśrodkowe przedsta- 

 wiają bardziej obfite plamki nieprawidłowe, czworoboczne lub trójkątne. Krań- 

 cowe (boczne) zaledwie rudawe, albowiem plamki na nich są liczne i do siebie 

 zbliżone. Czasem wszystkie wstęgi są jednakowo zabarwione; są też odmiany, 

 u których plamki przedstawiają jakby rodzaj mozaj ki; u innych jeszcze odmian 

 małe rudawe i czarne kreski łączą wszystkie wstęgi między sobą. W ogóle te 

 ostatnie mogą być przyrównane do bladorudych wstęg z bardzo małemi plamkami 

 na brzegach i większemi ku środkowi. 



Wydatne ząbkowane brzegi są koloru rudawego lub oliwkowego, jaśniejsze, 

 niż tło. 



Spód ciała barwy oliwkowej, przechodzącej w kolor rudawy, żółtawy, na- 

 wet szaro -niebieskawy, pokryty mniejszemi lub większemi, i mniej lub więcej 

 zbliżonemi plamkami czarnemi nieforemnych kształtów, lub zupełnie bez plamek. 

 Na brzegach dolnej powierzchni ciała plamki, mocno się zbliżając i prawić zupeł- 

 nie zlewając, tworzą dwie podłużne wstęgi, które szczególniej wyraźnie występu- 

 ją u odmian o powierzchni brzusznej nieplamistej . 



Przyssawka gębowa, z przodu zaokrąglona, przedstawia wewnątrz kilka 

 podłużnych, niezbyt wyraźnych fałdek. 



Szczęki nadzwyczaj mocne, z boków spłaszczone, białe, z bardzo ostremi 

 i licznemi (około 100) ząbkami (Fig. G, «, b). 



10 wydatnych czarnych oczu (Fig. C), dobrze widocznych u bardzo młodych 

 osobników. 



Przyssawka tylna większa, niż gębowa, z tarczą, nieznacznie prąż- 

 kowaną. 



Prącie bardzo rzadko występuje nazewnątrz; jest ono białawe, na końcu za- 

 ostrzone, cieńsze i krótsze, niżuAulostomum gulo Braun (Fig. F, p, porów- 

 naj z Fig. A, /;.). 



Pijawka lekarska rozmnaża się wiosną i latem. Na ląd nigdy nie wychodzi, 



