H. LINDENPELD, J. PIETRUSZYŃSKl. PRZYCZYNEK DO FAUNY PIJAWEK 415 



wyjąwszy porę składania kokonów. Żywi się krwi§ zwierząt ciepłokrwistych. 

 Odznacza się wielką wytrzymałością na niewygody. Przez długi czas można trzy- 

 mać pijawkę lekarską zupełnie bez pokarmu i nawet bez częstej zmiany wody. 



Kokony pijawki lekarskiej są podobne do kokonów jedwabników, są jednak 

 mniejsze od nich (duże kokony mają w średnicy 25 mm, mniejsze 15 mm). Są one 

 zbudowane z tkanki gąbczastej, zbitej, delikatnej, szarorudawej. Torebka .pokry- 

 wająca tkankę jest cienka, elastyczna. Na obu końcach tej ostatniej znajdują się 

 małe zgrubienia, odpadające w chwili wyklucia młodych, poczem pozostają dwa 

 zaokrąglone otwory, przez które młode pijawki się wydostają. Każdy kokon za- 

 wiera 6 — 18 jajeczek. Młode pijawki lekarskie w chwili wyklucia mają około 

 7 — 8 mm długości. 



Moąuin-Tandon opisuje następujące odmiany pijawki lekarskiej: vu 1 garis, 

 catenata, signata, serpentina, tesselata, communis, serialis, 

 intermissa, transyersa, p ro yincialis, chlorogastra, chlorina, 

 ńigrescens, luctuosa, pallida, carnea, elegans, lineata, obscura, 

 lentiginosa, yittata. 



W naszym kraju znaleźliśmy trzy odmiany: Hi rudo medicinalis var. 

 signata (Fig. 13 i 15), H. medicinalis var catenata (Fig. 12) i H. 

 medicinalis var. serpentina Fig. 14, 16 i 17). Według Moąuin-Tandona), 

 grzbiet u tych odmian jest koloru oliwkowego, mniej lub więcej szary i mniej łub 

 więcej ciemny. Zauważymy, że niezawsze bywa on oliwkowy, przeciwnie nawet 

 najczęściej spotykaliśmy się z osobnikami koloru zielonego, koloru modrego (Fig. 

 12—15), mniej lub więcej ciemnego. Formy z oliwkowo- szarym grzbietem (Fig. 

 16—17), widzieliśmy nierównie rzadziej i to głównietylko wjednej miejscowości— 

 w Chotomowie. 



Na grzbiecie rozróżniamy sześć podłużnych wstęg rdzawo-czerwonawych, 

 czerwonych, jaśniejszych, niż tło: dwie zewnętrzne, dwie środkowe i dwie mię- 

 dzyśrodkowe. Na zewnętrznych znajdujemy szereg czarnych kresek, po jednej 

 na każdym pierścieniu; również na między środkowych znajdują się czarne plamy 

 rozmaitego kształtu, ułożone somitalnie; na wstęgach środkowych także często są 

 czarne plamki. 



Brzuszna powierzchnia u form, przez nas zebranych, była koloru zielonego 

 (Fig. 18 — 19), zielono-żółtego, żółto-brunatnego (Fig. 20), z mniejszą lub 

 większą ilością czarnych plamek. Mniejszy lub większy odcień brunatny powierz- 

 chni brzusznej idzie zwykle w parze z mniejszym lub większym oliwkowym od- 

 cieniem grzbietu. U niektórych form czarnych plamek na brzusznej powierzchni 

 było tak mało, że ta była znacznie jaśniejszą (Fig. 20, porównaj z Fig. 16 i 17), 

 niż grzbiet; u innych form plamek tych było tak wiele, że zlewały się one ze so- 

 bąxałkowicie, tylko w przerwach zostawiając niewielkie plamki tła i wtedy po- 

 wierzchnia brzuszna stawała się zupełnie czarną (Fig. 18, porównaj z Fig. 12 — 

 15), z bardzo małemi i w bardzo małej ilości plamkami tła, ułożonemi w somital- 

 nych odstępach; widywaliśmy wreszcie takie osobniki, u których plamki czarne 

 zebrały się na powierzchni brzusznej w takiej ilości (Fig. 19), że trudno powie- 

 dzieć, czy powierzchnia ta jest koloru zielonego lub żółtego i pokryta czarnemi 

 plamkami, czy też odwrotnie, że jest ona koloru czarnego i ma na sobie zielone 



