418 



DZIAŁ III. ZOOLOGIJA. 



mięśni może się ou wysuwać przez otwór gębowy. Organ ten zastępuje szczę- 

 ki Gnathobdellidae i służy również, jak i ostatnie, do przecinania skóry. 

 Haementaria przecina nawet skórę ludzką Na typowy somit wewnętrzny 

 środkowej części ciała przypada 12, 6 lub 3 mniej lub więcej wyraźnych pierścieni 

 zewnętrznych; taki somit .ujawnia się często w rysunku grzbietu, lub brzucha. 

 U większości słodkowodnych, więc i naszych form somit składa się z trzech 

 pierścieni. Otwory organów wydzielających (segmentalnych) mieszczą się na 

 grzbiecie, w każdym somicie znajduje się jeden organ wydzielający (segmentalny), 

 a więc i jeden otwór zewnętrzny. Charakterystyczny sposób poruszania się pija- 

 wek tej rodziny był opisany w pierwszej części naszej pracy. Rhyncho- 

 bdellidae dzielą się na dwie podrodziny: Clepsinidae i Ichthyobdel- 

 1 i d a 6. 



Podrodzina Clepsinidae (Fig. 21-25). 



Forma ciała nigdy nie bywa walcowatą. Grzbiet tych pijawek jest wypu- 

 kły, powierzchnia brzuszna wypukła lub płaska, lubo pod wpływem mięśni może 

 się stać nawet wklęsłą, zwłaszcza, gdy zwierzę ma jajka lub młode, umieszczone 

 na brzusznej stronie ciała. W stanie spokojnym długość pijawki jest 6,5 razy 

 większą, niż szerokość. Siodełko stanowi nieznaczne przejście od przedniej do 

 środkowej części ciała. Otwory płciowe oddalone są jeden od drugiego o 2 pier- 

 ścienie: męski mieści się pomiędzy drugim a trzecim, żeński pomiędzy pierwszym 

 i drugim pierścieniem odpowiedniego somitu. Do tej podrodziny należy rodzaj 

 C 1 e p s i n e z gatunkami : sexoculata Bergm., heteroclita Linne, C a r e- 

 nae Moq„ algira Moq., b i o c u 1 a t a Sav., s a n g u i u e a Fil, paludo- 

 sa Moq., catenigera Moq., marginata Muller, tesselata Muller, li- 

 neata Blainy., Swampina Blainy., Oniscus Blainy., arcuataMoą., 

 circulans Moq., bicolorMoq., succinea Fil., m o d e s t a YerriL, or- 

 nata Yerrill., occidentalis Verril, p a 1 1 i d a Verill, e 1 e g a n s Yerrill, 

 Budgei Muller, lineolata Gr., tuberculifera Gr., octostriata Gr., 

 carinata Dies., echinulata Gr., m o His sima Gr., maculosa Eathke. 

 W kraju naszym zebraliśmy następujące gatunki: Clepsine sexoculata, Cl. 

 polonica n. sp.. Cl. marginata, Cl. bioculata. Cl. tesselata. Z nich 

 w roku zeszłym opisaliśmy Cl. sexoculata szczegółowo, Clepsine zaś mar- 

 ginata i bioculata mniej szczegółowo. Korzystając z obfitości materyjału, 

 dajemy obecnie bardziej wyczerpujące opisy dwu ostatnich gatunków, również ga- 

 tunków: Cl. tesselata i Cl. polonica n. sp. 



jiatunek Giepsine marginata Muller (Fig. 22 a, b). 



Zamieszkuje słodkie wody Europy. Żyje w małych źródłach, strumykach, 

 rowach, pomiędzy roślinami wodnemi, Z krajowych stanowisk możemy zanoto- 



P-r Apathj. 



