434 DZIAŁ III. ZOOLOGLJA. 



4. Oczu zwykle 8. Szczęki zawsze miękkie. Brzegi środkowej części ciała 

 równoległe na całej długości. Przy chodzeniu tylko przednia połowa 

 ciała tworzy łuk, Pływają .... Eodzaj Nephelis Sayigny. 7. 



5. Oczu 10. Szczęki po większej części twarde. Pływają, 6. 



6. Otwory płciowe na pierścieniach. Pomiędzy pierścieniami, noszącemi 

 otwory płciowe, są cztery pierścienie. Szczęki po większej części twar- 

 de. Ząbki tępe. Otwór odbytowy wyraźny, szeroki. Przy chodzeniu 

 przednią połowę ciała wyginają w płaski łuk. 



Eodzaj Aulostomum Mogu.-Tand. 8. 



* Otwory płciowe leżą pomiędzy pierścieniami i są oddzielone 

 przez 5 pierścieni. Szczęki twarde. Ząbki ostre. Otwór odbytowy 

 tuż przy początku tylnej przyssawki, niewyraźny, wąski. Przy cho- 

 dzeniu łiiku nie tworzą .... Rodzaj Hirudo Ray et Linne. 9. 



7. Długość 3—5 cm, szerokość 2—6 mm. Szczęki w postaci miękkich bro- 

 dawek. Barwy brunatnej, rudawej, różowej, popielatej, szarej, zielo- 

 nawej (nasze formy są koloru brunatnego, czasem z mocnym oliwko- 

 wym odcieniem, czasem bardziej czerwonym). Grzbiet jednostajny lub 

 pokryty białemi, żółtemi, brunatnemi, czarnemi centkami lub plamkami 

 (nasze formy zwykle z białawo-żółtawemi i czarnemi plamkami). 



Gatunek Nephelis octoculata Bergm. 16. 



8. Długość 60 — 120 7nm, szerokość 6 — 15 mm. Szczęki bezzębne lub 

 z małą ilością ząbków (do 14). Grzbiet brunatny, oliwkowy, szary, 

 jednostajny lub z ciemnemi plamkami (u naszych form zwykle brunat- 

 ny, często z oliwkowym odcieniem). Brzuch żółty, żółto-zielony, szary, 

 zielony, z plamkami lub bez nich, jaśniejszy, niż grzbiet. 



Gatunek Aulostomum gulo Braun. 18. 



9. Długość 70—130 mm, szerokość 10—24 mm. Szczęki twarde, płaskie, 

 z ostremi i licznemi (do 100) ząbkami. Grzbiet oliwkowy, szarawy, 

 zielonkawy, żółty, czarniawy, różowy, płowy, brunatny (u naszych 

 form oliwkowy, zielony, modry) z sześcioma pasami rdzawo-czerwone- 

 mi, rudemi, jaśniejszemi, niż tło, czasem ciemno-brunatnemi, prawie 

 czarnemi, z plamkami lub bez nich (u form naszej fauny pasy jaśniejsze, 

 niż tło). Brzuch zielony, żółto-zielony, oliwkowo-brunatny, z plamka- 

 mi lub bez nich, jaśniejszy lub Ciemniejszy, niż grzbiet. 



Gatunek Hirudo medicinalis Bay et Linne. 22. 



II. Rodzina Rhynchobdellidae. 



10. 



Ciało nigdy nie jest walcowate, zawsze przypłaszczone, zwykle 

 z grzbietowej strony wypukłe, z brzusznej płaskie. Kształt ciała mniej 

 lub więcej owalny. Długość najwyżej 6 — 7 razy przewyższa szero- 



