4 



DZUŁ IV. ANTROPOLOGIJA. 



Włościanie najczęściej przechowują te przedmioty w domu i przypisują im 

 własności nadprzja^odzone, wskutek czego okaz znaleziony bardzo rzadko ginie 

 i z łatwością, zbieracz pamiątek z czasów odległych może je spotkać po chatach 

 włościańskich; 138 okazów, znajdujących się w moim zbiorze, w ten sposób zostały 

 zdobyte i dotychczas nie mam żadnego okazu znalezionego przezemnie w gro- 

 bach. 



Jak często można się spotkać z tego rodzaju zabytkami, przekonywa spis 

 miejscowości, który przy końcu tej pracy podaję. Ze spisu tego widzimy, że 

 większość okazów została zebraną w powiecie Eosieńskim, gdzie głównie prowa- 

 dzę badania, a trzy parafije: Erzwilska, Girtokolska i Rosieńska, dały 49 okazów 

 z 44 miejscowości. 



Tu nadmienić muszę, że zbieranie okazów tych uskuteczniałem bardzo po- 

 bieżnie, t. j. że ku temu dotychczas nie używałem żadnych ogłoszeń w pismach 

 z prośbą o nadsyłanie wiadomości i okazów, ani też nie miałem wielu pomocników 

 do tego. Jeden tylko p. Mieczysław Sylwestrowi cz, mieszkający w pobliżu Eosień 

 był łaskaw przyjść mi w tym względzie w pomoc i za jego pośrednictwem otrzy- 

 małem około 50 sztuk. Zwykle ograniczałem się tem, że będąc w danej miejsco- 

 wości, pytałem czy kto nie posiada tego rodzaju zabytków i starałem się je nabyć. 

 Spostrzeżenie, że toporki a raczej wyroby z kamienia gładzonego są pospolitemi 

 na Litwie i Żmujdzi, nie ja pierwszy uczyniłem, lecz i wszyscy badacze tej części, 

 kraju toż samo twierdzą. 



Hr. Konstanty Tyszkiewicz w dziele swem o kurhanach opowiada, że zda- 

 rzyło mu się raz nad brzegami Dźwiny w Inflantach polskich spotkać kilkanaście 

 toporków, użytych jako ciężary u sieci jednego z tamecznych rybaków. 



Hr. Eustachy Tyszkiewicz, Grewing, Kruze uważają te pamiątki za dość 

 pospolite. 



Zebrany przezemnie materyjał został zdobyty przeważnie w powiatach gub 

 Kowieńskiej; z pow. Eosieńskiego posiadam okazy z 56 wsi, z pow. Kowieńskie- 

 go z 23 wsi, z Nowo -aleksandrowskiego z 3 wsi, z Szawelskiego z 2 wsi. Do- 

 kładniejsze zaś wyobrażenie o przestrzeni badanej daje spis okazów, który przy 

 tej pracy podaję. Do materyjału przezemnie zdobytego dodałem to, co mi jest 

 znane z prac innych badaczów przeszłości kraju naszego'! złożyła się niemała wią- 

 zanka wiadomości, którą dziś zamierzam na tem miejscu podać ku użytkoAvi nauki. 

 Materyjał ten rozdziela się na podaniowy i ściśle archeologiczny; podaniowy ze- 

 brany z ust ludu i dopełniony tem, co znalazłem w literaturze, da się rozdzielić na: 

 1-0. wierzenia ludu o pochodzeniu tych zabytków i ich nazwa ludowa; 2-o. przy- 

 pisywane im własności lecznicze i mityczne i 3-o. podania o Perkunie, który te 

 przedmioty zrzuca z nieba na ziemię. 



Do materyjału archeologicznego, oprócz dokładnego spisu i opisu znalezio- 

 nych toporków, dodaję moje mniemanie o użytku i sposobie ich wyrabiania wraz 

 z zestawieniem znanych mi w tym względzie orzeczeń archeologów. 



