T. DOWGIRD. WIADOMOŚĆ O WYROBACH Z KAMIENIA GŁADZONEGO. 



11 



Kształty te bardzo rzadko bywają niezacliowane; w szczególności zaś stosu- 

 nek dziury do płaszczyzny a. b. Jeśli zechcemy toporek osadzić na toporzysku, 

 to dojdziemy do przekonania, że mając dziurę o dwu nierównych końcach, naj- 

 praktyczniej jest osadzać go w ten sposób, aby górny koniec toporzyska przecho- 

 dził przez szerszy koniec dziury, bo gdy wbijemy w ten koniec toporzyska klin dre- 

 wniany, młotek osadza się tak mocno, iż przy najmocniejszym zamachu lub ude- 

 rzeniu z toporzyska spaść nie może, czego, zdaje mi się, dowodzić i ol)jaśniać nie 

 potrzebuję. 



Znane mi egzemplarze toporków, nie miały dziur o większej średnicy niż 

 dwa cale, najczęściej od cala do półtora, albo i mniejszej od cala. 



Wielkość toporków jest bardzo rozmaita. Hr. Eustachy Tyszkiewicz, 

 w „Rzucie oka na archeologiją" i t. d. na str. 37, wielkość ich oznacza od 

 cala do 12 cali, co jest zupełnie słuszne, lecz z tych, które ja mierzyłem, najwięk- 

 szy był długi tylko cali 10, najczęściej się trafiają od 8 do 5 cali długie. 



Pospolitszemi są toporki z dziurami do osadzania na toporzysku, niż kliny 

 i dłuta, a już bardzo rzadkiemi toporki bez dziur, z małemi wgłębieniami na bocz- 

 nych płaszczyznach, które osadzano w rosszczepane toporzyska, umocoAvując rze- 

 mieniem, lub jakim sznurem czy to z roślin włóknistych, czy też z kiszek zwięrzę- 

 cych kręconym. Podaję poniżej spis miejscowości, z których posiadam okazy 

 z ich wyszczególnieniem. 



