H. DOWGIRD. WIADOMOŚĆ O WYROBACH Z KAMIENIA GŁADZONEGO. 



17 



Widząc kształty tych cylindrów, w swej okrągłos'ci niczem nieuszkodzonych, 

 niepodobna jest przypuścić, żeby one być miały świdrami, które pracowały kiedyś 

 nad wywiercaniem otw^oru w równie twardem ciele. Przeciwnie, gdy się zwróci 

 uwagę, na ich gładką powierzchnię i na tę szczelność, z jaką one przystają do 

 ścian otworu, wątpić o tem niepodobna, iż cylindry te służyć musiały wyłącznie 

 do ostatecznej już operacyi, t. j. do wygładzania wewnątrz otworu. 



Cylindry kamienne o których jest mowa, były rozmaitej grubości, jak rozma- 

 itego rozmiaru bywają otwory w młotkach i siekierach kamiennych. Każdy z tych 

 cylindrów nieco zwężony u końca, jedną tylko stroną wchodzi w zagłębienie otwo- 

 ru. Każdy też kto badał ten przedmiot, zauważył bezwątpienia, że otwory 

 w broni kamiennej zawsze są o kilka linij szersze z jednej, niż z drugiej strony. 

 Spostrzeżenie to, niejednokrotnie powtórzone, a z taką łatwością sprawdzić się da- 

 jące, sprzeciwia się jeszcze ze zdaniem profesora Grewingka, że świdrowanie otwo- 

 rów w kamieniach jednocześnie z stron obu się prowadziło, gdyby tak bowiem 

 być miało, wówczasby otwór wskróś w jednym rozmiarze przechodził". 



To są słowa hr. Konstantego Tyszkiewicza, które, równie jak i przypuszcze- 

 nia profesora Grewingka doszły rąk moich wtedy dopiero, gdy mi się już udało ni- 

 żej opisanym sposobem wywiercić otwór w kamieniu zupełnie taki, jaki się w to- 

 porkach zwykle znajduje. Nie używałem do tego niczego, oprócz wody, piasku, 

 gliny, drzewa i sznurka ze skóry, lub włókna roślinnego, albo też z kiszek zwierzę- 

 cych, tłuszczu jakiegokolwiek i jedynego narzędzia, to jest nożyka, którego praca 

 jest tak mała, że najdoskonalej można to wykonać nożykiem krzemiennym. 



Mając ten materyjał, który bezwarunkowo człowiek w owej epoce już posia- 

 dał, zbudowałem bardzo proste yiolino, czyli bor, składający się z dwu rurek dre- 

 wnianych, oznaczonych na fig. 2 literami c. ć. 



Do zrobienia tych rurek użyłem bzu koralowego (Sambucus race- 

 m o s a), który ma dużą miazgę we środku, dającą się z łatwością wypchnąć, a rów- 



Pam. Fizyj. Tom X. DziałlY.— 3 



