JÓZEF PACZOSKI. PRZYCZYNKI DO ZNAJOMOŚCI FLORY. 



23 



się ze zdaniem szanownego autora. Zdaje mi się jednak, że w przytoczonym ustę- 

 pie zaznaczone jest nietylko podobieństwo, lecz i pochodzenie flory podolskiej od 

 czarnomorskiej. Z ostatnim poglądem żadną, miarą zgodzić się nie mogę i natu- 

 ralnie czuję się w obowiązku wyłuszczenia powodów skłaniających mię do od- 

 rzucenia podobnego tłumaczenia. 



Mkt nie uważa flory tej miejscowości, którą p. Rehman nazywa okręgiem 

 czarnomorskim, za coś odrębnego. Natomiast wszyscy botanicy jednozgodnie 

 uznają, jako odrębny obszar florystyczny, stepy Rossyi południowej, które, za- 

 cząwszy od Dunaju i wyminąwszy kotlinę Aralo-kaspijską, kończą się gdzieś da- 

 leko w Syberyi południowej. W kwestyi pochodzenia flory stepowej pisałem 

 parę razy w różnych wydawnictwach naukowych rosoyjskich. Po raz ostatni, 

 pod wpływem nader jasnego związku roślinności stepów dońskich z roślinnością 

 gór kaukaskich, wypowiedziałem mniemanie, że stepy E^ossyi południowej są 

 prawie wyłącznie pochodzenia kaukaskiego. O ile to twierdzenie jest niezbitem 

 co do stepów dońskich, o tyle, jako uogólnienie dla całego obszaru, okazało się 

 zbyt jednostronnem. Największym błędem tego mniemania było opuszczenie 

 wpływu, jaki wywarła wyżyna środkowo-rossyjska na rozwój flory stepowej. Błąd 

 ten zauważyłem po zapoznaniu się z szeregiem nader ciekawych faktów, wypo- 

 wiedzianych przez p. Litwinowa w jego zajmujących „Uwagach geo-botanicz- 

 nych o florze Rossyi europejskiej" (po rossyjsku, w Moskwie, 1891). Obecnie 

 wyrobiłem sobie następujący pogląd na pochodzenie flory stepowej: Flora stepowa 

 wyłącznie właściwych sobie roślin nie posiada, składa się zaś z gatunków, które 

 emigrowały z miejscowości ościennych: Kaukazu, Krymu, Karpat, wyżyny środ- 

 kowo-rossyjskiej, południowego Uralu i pustyń Azyi środkowej. Nadto, pewna 

 ilość roślin do Besarabii południowej dostała się z północnej części półwyspu 

 bałkańskiego. Ze wszystkich wymienionych miejscowości rośliny stopniowo roz- 

 siedlały się po obszarze dzisiejszych stepów. To rozsiedlanie się można obra- 

 zowo uzmysłowić w kształcie fal różnej wielkości, rozchodzących się z kilku 

 punktów po powierzchni jeziora. 



Większa część gatunków, rosnących dziś w całej Rossyi południowej, praw- 

 dopodobnie pochodzi z dwu lub kilku miejscowości, lecz stopniowo zasiągi ich, 

 pierwotnie porozdzielane przerwami, pozlewały się w zasiągi jednolite. Do kate- 

 goryi takich roślin należą gatunki o szerokiem rozmieszczeniu geograficznem na 

 wschód i zachód od obszaru stepowego. Inne gatunki nie rozsiedliły się jeszcze 

 tak szeroko po stepach,- wskutek czego linie rozmieszczenia geograficznego prze- 

 biegają po obszarze stepowym, wykazując nader jasno ich pochodzenie. Trzecią 

 kategoryą roślin stepowych stanowią takie g-atunki, które, pochodząc z jednego 

 punktu (naprz. z Kaukazu), doścignęły drugiego krańca (naprz. podgórzy kar- 

 packich), lub nawet przeszły nieco dalej. Pochodzenie takich roślin poznaje się 

 z ich rozmieszczenia geograficznego u obu krańców stepowych. Jeżeli dany ga- 

 tunek po za obszarem stepów tworzy ogromny zasiąg na wschodzie, a na za- 

 chodnim krańcu stepów kończy się jego zasiąg, to roślina taka jest niewąt- 



