JÓZEF EISMOND. STUDYA NAD PIERWOTNIAKAMI. 



103 



kie prowadzą życie osiadłe. "Wymoczki, przyrastające do ciał obcych, tworzą nie- 

 kiedy na powierzchni tychże nader gęste porosty, widzialne gołem okiem; jeżeli 

 przytem ten lub ów rodzaj żyje kolonialnie, jak naprz. Carchesium, Episty- 

 lis, Zoothamnium, wówczas kolonia tego lub owego gatunku, pjzy sprzyja- 

 jących warunkach życia, rozrasta się niekiedy w gęstą darninę, mogącą przy- 

 krywać powierzchnię danego ciała, służącego za podłoże, na stosunkowo znacznej 

 przestrzeni. Zoothamnium arbuscula tworzy naprz. kępiaste krzaczki takiej 

 wielkości, że z łatwością dają się one obserwować nawet bez użycia szkieł po- 

 większających ; Epistylis Steinii niekiedy szczelnie obrasta całą powierzchnię 

 blaszek skrzelowych kiełża zdrojowego. 



Czy istnieje wogóle jakaś naturalna łączność między tem lub owem pod- 

 łożem z jednej strony, a przyrastającym doń wymoczkiem z drugiej, niepodobna 

 dać na to stanowczej odpowiedzi. Niektóre wymoczki, jak naprz. pospolita 

 Yorticella nebulifera, lub Carchesium polypinum, zdaje się, przyra- 

 stają „bez wyboru" do wszelakich ciał znajdujących się w wodzie, począwszy 

 od kamieni podwodnych i skończywszy na roślinach i drobnych zwierzętach 

 (skorupiakach, mięczakach i t. d.). Atoli z drugiej strony napotykamy już nie 

 gatunki, lecz rodzaje wymoczków, z których jedne stale przyrastają do roślin 

 (jak naprzykład Cothurnia lub Ophrydium), inne zaś stale żyją na ciele 

 pewnych gatunków zwierząt, jak naprz. Dendrosoma, Dendrocometes, 

 Spirochona i inne. 



W tym ostatnim wypadku między ciałem zwierzęcia, służącem za podłoże, 

 a przyrośniętemi doń wymoczkami najwidoczniej zachodzi ścisła łączność, a oko- 

 liczność ta zniewala uważać je za pasorzj^ty zewnętrzne (Ektoparasiten auto- 

 rów), dla odróżnienia od pasorzytów-wewnętrzniaków, które, jak Opalina, Ba- 

 lantidium lub liczny szereg wiciowców i sarkodników pasorzytnych, żyją we- 

 wnątrz ciała innych zwierząt, gnieżdżąc się w pewnych organach i opanowu- 

 jąc te lub owe tkanki. Dzięki licznym ściślejszym spostrzeżeniom nowszych cza- 

 sów, pokazało się, że i między ektopasorzytnemi wymoczkami istnieją formy, 

 które nietylko że stale żyją na ciele tych lub owych gatunków zwierząt, lecz 

 nadto stale osiedlają się tylko w obrębie pewnych organów; tak naprz. Den- 

 drocometes paradoxus dotąd wyłącznie napotykany był na skrzelach kiełża 

 zdrojowego. Obecnie znana jest dość znaczna liczba drobnych zwierząt wodnych, 

 które posiadają większą lub mniejszą ilość charakterystycznych ektopasorzytów 

 ze sfery pierwotniaków, nadewszystko zaś z pośród orzęsków i acynet. 



h) Ektopasorzytne wymoczki kiełża zdrojowego. Pod względem obfitości 

 wymoczków ektopasorzytnych na szczególniejszą uwagę zasługują larwy jętki, 

 niektóre mięczaki, a nadewszystko drobne słodkowodne skorupiaki; z tych 

 zaś najbardziej obfitują w charakterystyczne formy gatunki kiełża (Gram- 

 marus). 



Oprócz wspomnianego już wyżej Dendrocometes paradoxus do liczby 

 charakterystycznych ektopasorzytów wspomnianego rodzaju skorupiaka mogą bys 

 zaliczone: Spirocoma gemmipara, Epistylis iSteinii oraz Epistylić 



