JÓZEF EISMOND. STUDYA HAB PIEiŁWOTNIAKAMI. 



121 



nie zdawali oni sobie dokładnie sprawy co do ścianek kanałów smoczkowych, 

 jakoteź i co do stosunku tychże do ciała acynety. 



Wprawdzie Zenker (7) juz w roku 1866, na zasadzie spostrzeżeń nad bu- 

 dową smoczków u Acineta (v. Tokophrya) Ferrum eąuinum Ehb., utrzy- 

 mywał, że kanał smoczka otoczony jest dwiema warstwami pochewko watemi, 

 przechodzącemi jedna w drugą na lejkowato lozszerzonym końcu. Przytem są- 

 dził on, że obiedwie warstwy posiadają różne znaczenie : podczas gdy wewnętrzna, 

 tworząca bezpośrednią ściankę kanału, odznacza się kurczliwością („so zu sagen 

 musculare Schicht"), natomiast zewnętrzna jest sztywną, nieelastyczną, skór- 

 kowatą pochewką, . . .„welche eine Fortsetzung der ausseren lederarti- 

 gen Haut des Thieres ist". Ta to zewnętrzna pochewka w czasie kurczenia 

 się wewnętrznej ścianki kanału, ma ulegać podług Zenkera poprzecznemu a ra- 

 czej spiralnemu sfałdowaniu, przez co skurczony smoczek przedstawia w grubo 

 optycznem przecięciu rysunek linii zygzakowatej. W istocie tó, co podaje w tym 

 względzie Zenker, jest najzupełniej przekonywaj ącem. Następnie, opisując (w tej 

 samej pracy — 7), nowo-odkryty przez siebie rodzaj i gatunek Ehyncheta 

 Cyclopum, o budowie organu smoczkowego podaje następujące szczegóły: 

 „E/Ussel enthalt engen Kanał, der von ziemlich starken Wanden ein- 

 gefasst, in den ^rmen getosteter Thiere ais blauer schwach wellen- 

 formiger durchsichtiger Faden erscheint, umgeben von einer rundze- 

 ligen Hiille, dereń E-unzeln wohl an die Spiralhalte bei Acineta Fer- 

 rum equinum erinnern. Seine aussere Haut ist eine Fortsetzung der 

 Lederhaut". 



Pomimo takich i tym podobnych danych, smoczki acynet nie przestawały 

 być organami zagadkowemi. Zresztą zbyt mało miano podówczas faktów, ab}^ 

 wyprowadzić jakiekolwiek wnioski ogólne o ich znaczeniu morfologicznem. Nie 

 zupełnie też wyjaśnioną była i ich funkcya, już chociażby dlatego, że za mało 

 znano pojedyńczych wypadków, w których istotnie miało miejsce wysysanie 

 przez acynety innych wymoczków. 



Wobec powyżej podanego stanu kwestyi budowy organów smoczkowych, 

 prawdziwą niespodzianką było znane twierdzenie R. Hertwiga (12), wypowie- 

 dziane w rozprawie, ogłoszonej przezeń w r. 1876. Badacz ten na zasadzie swych 

 spostrzeżeń nad budową Ephelota gemmipara (Podophrya Hertw. Hemio- 

 phrya Kent) utrzymuje, że smoczki są to organy w całości wyodrębnione od 

 reszty ciała; jako takie, są one tylko zanurzone, przebijając nawskróś kutykulę 

 wraz z ektosarkiem ciała acynety. Tenże uczony mniema oprócz tego, że część 

 wystającego nazewnątrz smoczka może być otoczoną pochewko wato przez kuty- 

 kulę ciała. Wobec tych nader oryginalnych poglądów, pozwolę sobie przytoczyć 

 słowa samego autora: „ — Bei den Tentakeln der Acineten dagegen ist 

 die Kindensubstanz ais eine distincte Schicht gegen den weicheren 

 Inhalt der Eohre scharf abgesetzt, so dass wir eine Y erschiedenheit 

 der Substanzen, aus denen sie bestehen, annehmen miissen. Wahrend 

 die Pseudopodien an ihrer Basis unmittelbar in das Korperproto- 



