JÓZEF ETSMOND. STUDYA NAD PIERWOTNIAKAMI. 



147 



Ciało pospolicie posiada kształt baryłkowaty, o stopniowem zwężeniLi 

 u dołu i umiarkowanem przewężeniu w okolicy kołnierzyka perystomalnego. 

 Skręcony śrubowo brzeg czubka ciała, przekształconego jak i u innyck Peri- 

 tricha na organ perystomalny (ob. Tab. III, f. 26; pt.), tworzy tu skrętu, 

 część zaś, okolona pierwszym skrętem, wystaje ponad brzegi kołnierzyka w po- 

 staci pozornej tarczki, zaopatrzonej w sterczący wyrostek cyckowaty (ob. Tab. 

 III, fig. 25, 26; pg.)- Urzęsienie perystomu składa się z podwójnego szeregu dłu- 

 gich rzęs, umieszczonych na brzegu perystomalnym. i tworzących podwójny, śru- 

 bowo skręcony szereg (ob. szemat, Tab. IV, f. 33), wzdłuż brzegu perystomal- 

 nego i na wewnętrznej stronie tegoż rowek perystomalny (ob. Tab. III, f. 26. 

 Tab. IV, f. 32; pf), który, w miarę zbliżania się ku gębie, pogłębia się w ciało ^ 

 coraz bardziej i wreszcie przedłuża się w jamę obszernego przedsionka, przypo- 

 minającą jamę pochwy spiralnie skręconego rogu. Prócz powyższego rowka, od- 

 powiadającego podobnemu u spirochony (ob. Tab. III, f. 17; pf), istnieje jeszcze 

 inny, uwydatniający się między całym organem perystomalnym a okalającem go 

 zdwojeniem kołnierzykowatem (Tab. III, f. 26; ps), nie ma on jednak nic wspól- 

 nego z poprzednio opisanym, właściwym rowkiem perystomalnym, tworzy go 

 bowiem pomienione zdwojenie kołnierzykowate, które może nie istnieć (jak to 

 widzimy naprz. u spirochony). Kutykula ciała umiarkowanej grubości ; posiada 

 prawidłowe delikatne poprzeczne fałdy, przez co kontury ciała, przy silniejszem 

 powiększeniu, występują w postaci prawidłowo zazębionego brzegu liścia, a samo 

 ciało wydaje się poprzecznie prążkowane. Prążki te występują również i na 

 kołnierzykowatem zdwojeniu perystomu. 



Prócz tego u wszystkich egzemplarzy, bez wyjątku, wyraźnie daje się zau- 

 ważyć środkowe przewężenie ciała oraz odpowiadająca temuż przewężeniu zgru- 

 biała obrączka kutykularna (ob. Tab. III, f. 25, Wpr; Tab. TV, f. 30, Wpr), która 

 występuje zarówno i u innych wircz^^-ków, a na którą przez długi czas nie zwra- 

 cano żadnej uwagi. Obrączka ta po raz pierwszy zauważoną została przez 

 Brauera (19) u Carchesium polypinum; następnie tenże badacz stwierdził ją 

 u Epistylis galea, Epistylis Steinii i wielu innych, co też naprowadziło go 

 na domysł, że jest to utwór nie przypadkov/y lecz stały, właściwy wszystkim 

 wirczykom, ■ — utwór, z którym w związku znajduje się prowizoryczny okółek 

 rzęsowy, oddający usługę wirczykowi, dopóki tenże nie przyrośnie do podłoża. 

 Na tej zasadzie Brauer oznacza będący w mowie pierścień nazwą Wimperring. 

 Powyższe przypuszczenia mogę najzupełniej stwierdzić na zasadzie własnych 

 spostrzeżeń; a co do natury pomienionego pierścienia nie możo tu zachodzić ża- 

 dna wątpliwość, ponieważ niejednokrotnie już obserwowałem przyrosłe do podłoża 

 egzemplarze Epistylis Steinii, u których z owym pierścieniem była w związku 

 obszerna kielichowata błonka falująca (ob. Tab. III, ff. 26, 27, mbl), powstała 

 oczywiście przez zrośnięcie się gęstego okółka rzęs. Obserwując szeregi pó- 

 źniejszych stadyów, przekonałem się, że błonka ta ulega powolnemu zanikowi 

 i po pewnym czasie ginie doszczętnie. Wrześnio wski (13) opisując ten sam gatu- 



Pam. Pizyogr T XIir, Dział 111.-19 



