148 



DZIAŁ III. BOTANIKA T ZOOLOGIA. 



nek, uważał widocznie środkowe przewężenie ciała za przypadkową fałdę, na tej 

 też zasadzie nie uwzględnił tejże na podanych przez siebie rysunkach. 



Przedsionek tak samo, jak u innych wirczyków, posiada rysunek zgiętego 

 rogu (ob. Tab. IV, f. 32, vest), którego skręty są przedłużeniem wężownicy rowka 

 perystomalnego. Ścianka przedsionka zaopatrzona jest w smugę drobnych rzęs 

 perystomalnych, podczas gdy zewnętrzny szereg, przechodząc w przedsionek, 

 tworzy tu typową błonkę falującą (ob. Tab. IV, f. 32, mbl), sterczącą nazewnątrz 

 przez otwór gębowy (cyt). Brzeg otworu gębowego uwydatnia się zgrubiałym 

 kantem, o układzie linii śrubowej (ob. Tab. III, f. 26, cyt). Przełyk dość długi 

 i wygięty w kształcie łuku zapuszcza się głęboko w zaródź ciała; przednia część 

 przełyku, tuż na końcu przedsionka, odznacza się kurczliwością. 



Pojedynczy zbiornik kurczliwy mieści się z prawej strony przedsionka, 

 przylegając do ścianki zbiornika. 



Zaródź ciała wyraziście zróżnicowana na wewnętrzną masę o grubo pian- 

 kowatem rusztowaniu (entoplasma), oraz związaną z nią po wolnemi przejściami 

 zewnętrzną warstwą (ectoplasma), która wskutek delikatności oczek sprawia 

 wrażenie jednolitej przezroczystej substancyi. Ta ostatnia warstwa jest najsil- 

 niej rozwinięta w dolnej części ciała, po za pierścieniem rzęsowym, gdzie też 

 występują delikatne włókienka mięśniowe. 



Aparat jądrowy składa się z jądra (Macr onucleus) w kształcie kiełbasy 

 lub nerki, oraz przylegającego doń jądra ubocznego (ob. Tab. III, 27, Mn, mn; 

 Tab. IV, f. 30, Mn, mn), występującego w kształcie gęstego protoplazmatycznego 

 węzła, który zawiera wewnątrz ciałko środkowe. Przy rozpatrywaniu aparatu 

 jądrowego za pomocą silnie powiększających szkieł, między jądrem ubocznem 

 a właściwem daje się zauważyć taki sam stosunek, jaki widzimy między wę- 

 złem atrakcyjnym, zawierającym ciałko środkowe, a jądrem, będącem w stanie 

 spoczynku. Na f. 43, Tab. V, widzimy właśnie aparat jądrowy u Epistylis 

 Steinii w najbardziej typowej postaci: opodal właściwego jądra w kształcie 

 nerki (Mn) zalega węzłowata masa protoplazmatyczna z ciałkiem środkowem (mn), 

 a otaczająca ją zaródź promienistym układem oczek sprawia ten sam efekt, jaki 

 widzimy naokoło węzłów atrakcyjnych w komórkach tkankowców. W tym też 

 względzie obraz, widziany na f. 43, Tab. V, da się zupełnie porównać z obra- 

 zem na f. 36, Tab. V, przedstawiającym jądro w stanie spoczynku wraz z przy- 

 legającym doń węzłem atrakcyjnym (Attr), zawierającym wewnątrz ciałko środ- 

 kowe (centr). (Ostatnia z tych figur wyobraża aparat jądrowy w kuli przewężnej 

 jednego z wczesnych stadyów brózdkowania jaja aksolotla). Figury 41 i 42 przed- 

 stawiają nieco odmienny stosunek, zachodzący w aparacie jądrowym u Episty- 

 lis Steinii: na f. 41 jądro uboczne ściśle przylega do właściwego, podczas gdy 

 na f. 42 jest ono znacznie oddalone od niego. 



Nadmienię jeszcze, że jądro uboczne, jak to widać na wskazanych rysun- 

 kach, mieści się zazwyczaj u samej podstawy organu perystomalnego; tutaj więc 

 istnieje centrum morfologiczne całej osnowy protoplazmatycznej ciała wirczyka. 



