166 



DZIAŁ III. BOTANIKA I ZOOLOGIA 



ssawek. Otóź^ podług R. Hertwiga, wysysanie polega na tern, źe podczas wy_ 

 ciągania się przyssanego do zdobyczy smoczka, w tym ostatnim powstaje prąd 

 dośrodkowy i wskutek tego substancya protoplazmatyczna ze zdobyczy napływa 

 do kanału smoczka; potem napojony w ten sposób smoczek zaczyna się kurczyć, 

 a wessana przezeń substancya zostaje wtłaczaną do wnętrza ciała acynety. Oto 

 zasada całego mechanizmu. Jeżeli nadto wyobrazimy sobie, źe podobne kurcze- 

 nie się smoczka i następujące po niem wyciąganie odbywają się naprzemian 

 i kolejno, aź do zupełnego wyssania ze zdobyczy jego entoplazmy, wówczas 

 istotnie moźnaby upatrywać w wysysaniu pewien rodzaj pompowania, a jedno- 

 cześnie uznawać smoczki za organy biorące czynny w niem udział. Niestety, pomi- 

 mo objaśnień, danych przez E;. Hertwiga, powyższe tłumaczenie nie wytrzymuje 

 krytyki dla bardzo wielu przyczyn. Przede wszy stkiem należy zważyć na to, źe 

 smoczek pompujący jakąkolwiek substancya płynną, winien tu działać na podo- 

 bieństwo pompy ssąco-tłoczącej, do czego musiałby być przystosowany w od- 

 powiedni sposób, a mianowicie przez obecność zastawek w kanale. Ponieważ 

 zaś o czemś podobnem nie może być mowy, należałoby więc przypuszczać, źe 

 napojony smoczek w czasie kurczenia luinienhy się zamykać na końcu^ a jedno- 

 cześnie rozszerzać u podstaioy, w przeciwnj^m bowiem razie wessana substancya 

 podczas kurczenia się smoczka nietjdko że nie przedostałaby się do wnętrza 

 ciała acynety, lecz zostałaby raczej wytłoczona na zewnątrz. Niestety, podo- 

 bnych urządzeń dotąd nie zauważono; zkądinąd zaś wiadomo, że smoczki w cza- 

 sie „pompowania" dość często nie zdradzają natvet śladótu jakichkohuiek riichótu, 

 zachoiuując postać zupełnie sztyionydi^ yrostolinijnie wyciągniętych rurek. Zre- 

 sztą, pominąwszy powyższe okoliczności, hypotezie R. Hertwiga przeczy i ten 

 fakt, źe prąd wysysanej substancyi zazwyczaj jest stał} m, podczas gdy w czasie 

 aktu, uważanego za pompowanie, dałyby się zauważyć prawidłowe przerwy. 

 Zwrócił też na to uwagę i Butschli, mówiąc: „Auch betont z. B. Stein be- 

 stimmt, dass der Strom im Tentakel ganz continuirlich sei, was mit 

 Pumpbewegungen nicht in Einklang gebracht werden kann. Mir will 

 daher scheinen, dass das Ueberstromen des Plasmas der Beute in 

 den meisten Pallen auf bis jetzt noch nicht bekannten Ursachen be- 

 ruht, ja, dass es sich vielleicht um einen verhaltnissmassig einfachen 

 physikalischen Yorgang handelt" (18, str. 1867). 



Jeszcze mniej prawdopodobnem ¥/ydaje się to, co podaje o procesie wysy- 

 sania Maupas (18), na zasadzie spostrzeżeń nad Sphaerophrya magna. Badacz 

 ten, jak wiadomo, uważa smoczki u powyższego gatunku za jednolite wyrostki 

 ciała, posiadające zamiast kanału — rdzeń pręcikowaty. Otóż przypuszcza on, 

 źe wnet po schwytaniu zdobyczy w smoczku powstaje prąd odśrodkowy, wsku- 

 tek czego pomieniony rdzeń wraz z otaczającą protoplazmą zanurza się głęboko 

 w zaródż pojmanego wymoczka i miesza się z nią; poczem w protoplazmie 

 smoczka powstaje prąd dośrodkowy i ten, porywając za sobą zaródż zdobyczy, 

 unosi ją do ciała acynety. 



