JÓZEF ETSMOND. STUDYA NAD PIERWOTNIAKA MI. 



175 



nula" za morfologiczny pierwiastek protoplazmy w szerokiem znaczeniu. Badacz 

 ten posunął się tak daleko, że przypisuje im znaczenie istnych pierwiastków źy- 

 ciotwórczycli czyli bioblastów (Bioblasten), w znaczeniu zasadniczych ustrojów 

 (Elementarorganismen). Powyższa teorya, znana pod nazwą Granulalehre, 

 pomimo złudnych pozorów napotyka na poważne zarzuty, poczęści wynikające 

 ze ścisłych badań, poczęści zaś z rozumowania, opartego na odmiennych podsta- 

 wach. 



Mniemanie, jakoby pomienio.ne utwory drobnoziarniste były nieodłącznie 

 stałym morfologicznym pierwiastkiem protoplazmy, nie harmonizuje przede- 

 wszystkiem z tym faktem, że w postaci Altmannowskich granula występują 

 w zarodzi różnych rodzajów komórek i jednokomórkowych istot, utwory, które 

 okazują różnorodne własności biochemiczne; me dość na tem: twory te okazują 

 niekiedy nawet pewien charakter specyficzny, w zależności od rodzaju danej 

 tkanki lub momentu fizyologicznego. Wobec tych danych^ otrzymanych poczęści 

 dzięki różnym skombinowanym metodom barwienia (zapomocą farb anilinowy cli) 

 a także dzięki zastosowaniu metody barwienia za życia (zapomocą błękitu me- 

 tylenowego, błękitu alkalicznego, czerwieni obojętnej i innych odczynników), mimo- 

 woli powstać musiało podejrzenie, że pod nazwą granula należałoby pojmować me 

 pewne preformowane części protoplazmy, lecz raczej lutórne luykuory tejże, będące tylJco 

 wyrajem morfologicznym tych lub otoych procesów biochemicznych, zachodzących 

 tv masie protoplazmy. W ten sposób mianowicie zapatruje się na zajmującą nas 

 kwestyą Mitrofanow (69, str. 541), a obserwacye, poczynione przez tegoż ba- 

 dacza nad bakteryami i wymoczkami (60), stwierdzają w zupełności słuszność 

 powyżej przytoczonego zdania. "W istocie, biorąc pod uwagę różnorodność owych 

 „granula", w zależności od stanów fizyologicznych, ujawnianą zapomocą różnych 

 „odpowiednich" metod, niepodobna ani na chwilę przypuszczać, abyśmy tu mieli 

 do czynienia z jakimś stałym pierwiastkiem. Mitrofanow robi nadto słuszną u.wagę, 

 że naprz. zastosowanie błękitu metylenowego do barwienia za życia będących 

 w mowie ziaren, nie wyczerpuje jeszcze ogółu procesów wewnątrz-komórkowych, 

 lecz ujawnia może zaledwie jeden szereg tychże. Tak naprz. barwnik pomieniony, 

 zkądinąd uwydatniający ziarna w komórkach tych lub owych tkanek przy pe- 

 wnych warunkach (zwłaszcza jeżeli komórki znajdują się w stanie ożywionej 

 proliferacyi, lub też jeżeli okazują ożywioną zamianę materyi), innym razem nie 

 daje żadnej reakcyi; a z protoplazmą komórek nerwowych nie reaguje zupełnie. 

 W tych ostatnich zatem wypadkach ma miejsce cykl procesów zupełnie odmien- 

 nego charakteru biochemicznego. Wskazówek powyższych dostarczyła wyżej 

 przytoczona praca Mitrofanowa (59). 



Na zasadzie tych i wielu innych danych, musimy dojść do wniosku, że 

 pod postacią utworów protoplazmy, zaliczanych zazwyczaj do kategoryi ziarenek 

 a odróżnianych pod nieokreślonemi nazwami: granula, Zellgranulationen' 

 Mikrosomen i t. p. kryją się nie pr e form oiuane części sldadowe su' stancyi oży- 

 luionej, lecz tutórne produldy. Wydaje się przeto możliwer,i rozpatrywać je z tegoż 



