JÓZEF ETSMOND. STUDYA NAD PIEUWOTNIAKAMI. 



183 



nadana będącej w mowie części protoplazmy przez Leydiga; podczas gdy inni 

 antorowie odróżniają ją bądź to jako oy to -hy aloplasma (Strassburger), bądź 

 tez jako reticulum (E. van Beneden). Co dotyczę drugiej części składowej, 

 t. j. substancyi płynnej, odróżnianej pod ogólną nazwą substancyi pośredniej 

 (Zwischenmasse), ma ona tu tworzyć jednociągłą masę płynu, który wypełnia 

 oczka siatkowatego rusztowania, na podobieństwo wody, nasiąkającej gąbkę. 

 Zwolennicy powyższej hypotezy, nadając jej ogólne znaczenie, przypuszczają 

 jednakowoż, że ów szkielet protoplazmatyczny nie jest bynajmniej czemś zupeł- 

 nie stałem; sam zresztą Fromann, nie bez słuszności, uważał go za utwór, który 

 nietylko ulega częstym przeobrażeniom co do konstrukcyi, lecz może naw^et zni- 

 kać z widowni i napowrót powstawać. 



Odrębność poglądu, w^^głaszanego przez Flemminga, polega na tern, że owa 

 gęstsza część protoplazmy nie tworzy bynajmniej jednociągłego rusztowania 

 siatkowatego, które w optycznem przecięciu przypominałoby oczkowatą siatkę, 

 lecz występuje jakoby w postaci istnych włókienek, które, jakkolwiek mogą się 

 splatać w rozmaity sposób, nie tworzą jednak rusztowania we właściwem zna- 

 czeniu. Wychodząc z tego założenia, Flemming odróżnia powyższą włóknistą 

 osnowę protoplazmy, jako Filarmasse, płynną zaś część, jako Interfilarmasse. 

 G-dyby chodziło o poglądowe przedstawienie budowy protoplazmy w duchu Flem- 

 minga, możnaby ją porównać z kłaczkiem waty, umaczanym w wodzie; w przy- 

 kładzie tym włókna waty przedstawiałyby ową włóknistą osnowę (czyli Filar- 

 masse), podczas gdy woda nasiąkająca kłaczek, odpowiadałaby pojęciu o sub- 

 stancyi międzywłóknikowej czyli Interfilarmasse, czy też, co wychodzi na je- 

 dno, cy tocłiylemi e lub enchylemie innych autorów. 



Ponieważ zwolennicy, wyznający liypotezę Flemminga, zgadzają się po 

 części na istnienie połączeń między pojedyńczemi włóknami, niektórzy zaś usi- 

 łują nawet pojednać pogląd wspomnianego autora z hypotezą Fromanna, widzi- 

 my, że między obudwiema temi hypotezami niema zbyt wielkiej różnicy. Do- 

 tyczę ona raczej szczegółów. Należy nadmienić, że większość badaczy, podziela- 

 jąc tę łub tamte hypotezę, zgodnie upatruje własności życiotwórcze protoplazmy 

 w substancyi siatkowatej Fromanna lub włóknistej Flemminga; są jednak zda- 

 nia, według których istotnie życiotwórczą częścią składową jest substancya mię- 

 dzy włóknikow^a. Pogląd ten wypowiedziany został przez Leydiga. Rozpatrując 

 szczegółowo wyżej przytoczone twierdzenia, łatwo pojąć, że zarówno hypotezą 

 siatkowato-gąbczastego rusztowania protoplazmy, jakoteż osnowy fibrylarnej, jak 

 to pojmuje Flemming, może się opierać jedynie na przypuszczeniu, że substan- 

 cya owego rusztow^ania i owych włókien winna posiadać konsystencyą ciała pra- 

 wie stałego^ w przeciwnym bowiem razie nie mogłoby tu być mowy o trwałej, 

 stałej budowie, a tego rodzaju przypuszczenie nie zgadza się znów z pospolicie 

 znanemi objawami towarzyszącemi ruchom protoplazmy, podczas których taż 

 sprawia w całości wrażenie istotnego gęstawego płynu. 



Ten i wiele innych powodów skłoniły niektórych badaczy do powstania 

 przeciwko hypo tezom preformowanych rusztowań protoplazmy i do rekapitulacyi 



