JÓZEF EISMOND. STUDYA NAD PIEUWOTNIAKAMI. 203 



matynowych i promienistości biegunowych („Pohlstrahlung"). Jeżeli będziemy 

 uważali tę lub ową część składową jądra czy też protoplazmy za czynnik mor- 

 fologicznie preformowany, w takich razach, stwierdziwszy fakt „znikania" i po- 

 wrotnego „ukazywania się" tegoż, nie możemy oczywiście wytłumaczyć tego w in- 

 ny sposób, tylko przez przypuszczenie, że dany czynnik preformowany zaciera się 

 w zasadniczej masie zarodzi skutkiem rozpuszczenia się lub czegoś podobnego. Tego 

 rodzaju rozpuszczanie się, jeżeliby zachodziło istotnie, miałoby, oczywiście, do- 

 niosłe znaczenie; czy tak jest jednak w rzeczywistości? Należy o tem wątpić. 



Wszystkie tego rodzaju wątpliwości i naciągane objaśnienia, któremi posłu- 

 gujemy się w badaniach cytologicznych, są koniecznem następstwem warunków 

 badań i raz wyrobionej trądy cyi. Obserwując prawie wyłącznie różne „budowy" 

 protoplazmy i jądra w stanie utrwalonym, mimo woli stosujemy wyraz budowa 

 w zbyt dosłownem znaczeniu, zapominając o tem, że jest to budowa nadzwyczaj 

 ruchliwa, — budowa, będąca jedynie wyrazem złożonych procesów biodynami- 

 cznych, nie zaś czemś preformowanem. W danym wypadku usprawiedliwia nas 

 poniekąd niemożliwość wejrzenia w mechanizm organizmu komórkowego i obser- 

 wowania procesów in flagranti; nie idzie jednak zatem, abyśmy, z góry prze- 

 świadczeni o „wielce" złożonej organizacyi komórki, uważali za bezowocne wszel- 

 kie usiłowania doświadczalne i abyśmy przekładali różnorodnie komentowane 

 złudzenia optyczne nad wyniki poszukiwań empirycznych. Zapatrując się z po- 

 wyższego punktu widzenia^ sądzę, że badania pianek Biitschlego rzucają więcej 

 światła na kwestye powstawania i przeistaczania się budowy protoplazmy, ani- 

 żeli ogół dotychczasowych obserwacyj, co do których sami autorowie nie są zu- 

 pełnie upewnieni. Wiadomo, że prawie każda szczegółowa kwestya z dziedziny 

 cytologii ma conajmniej kilka sprzecznych wyjaśnień; widzieliśmy to już, mó- 

 wiąc o budowie protoplazmy, o powstawaniu wrzeciona achromatynowego, o błonce 

 jądrowej i t. d. Otóż, na zasadzie wyników badań nad piankami Biitschlego 

 z jednej strony i skutkiem bezpośrednich doświadczeń — z drugiej, ujawniają się po- 

 szlaki, które przeczą istnieniu błonki jądra i wystawiają organ ten w innem 

 zgoła oświetleniu. Zaznaczyliśmy już wyżej niewątpliwy fakt, że t. zw. lininoiue 

 rusztoiuanie jądra jest dalszym ciągiem rusztoiuania cytoplaemy; ujaionia się to 

 mianotuicie tokrótce j^po miknięciu hlonhi jądrowej^^j gdy zaciera się granica mię- 

 dzy jądrem a otaczającą go masą protoplazmatyczną. Z drugiej zaś strony mamy 

 przed sobą fakt, że całe jądro, jako takie, można izolować jeszcze za życia; prócz 

 tego udaje się doskonale izolowanie zapomocą środków chemicznych. Czegóż to więc 

 dowodzi? Dopiero co przytoczone fakty, jak zdaje się, świadczą o tem, że jądro 

 zawdzięcza swe luyodrębnienie zeionętrzne nukleinie i nitkleohylemie, a nadewszystko 

 pierwszej z nich. Substancye te, pozostające względem siebie w ścisłym związku, 

 są jakby wydzielone z ogólnej masy zarodzi i zajmując pewną część ogólnego 

 rusztowania tejże, wyodrębniają ją w postaci osobliwej bryły jądra. Zkądże po- 

 chodzi t. zw. błonka jądrowa? Wyodrębnianie to polega na odrębnych własno- 

 ściach fizyko-chemicznych nukleiny i nukleohylemy, co też sprawia, że zawiera- 

 jąca je część ogólnego rusztoiuania protoplazmatycznego komórki kontrastuje z oto- 



Pam. fizyogr. Tom XIII. Dział III.-26 



