204 



DZIAŁ m. BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



czeniem nietylko z poioodu pewnych odmiennych cech mikrostruktury {-lecz nawet pod 

 luzględem ivlasnosci optycznych i efektu^ otrzymyiuanego przy działaniu odczyn- 

 ników Istnienie więc błonki jądrowej, jest to tylko efekt. Pomimo to w nie- 

 których razach na przekrojach jąder nader wyraźnie widzimy błonkę delikatną, 

 która jakoby łączy się z rusztowaniem jądra, a nadto barwi się nader intensy- 

 wnie, zdradzając obecność „chromatyny" (resp. amfipyreniny), jak to naprz. 

 widzimy na jądrach komórek nerwowych. Podobny efekt stanie się dla nas zu- 

 pełnie zrozumiałym, jeżeli zważymy, że jądro posiada budowę bryłki pianki, 

 w której rusztowaniu mieści się nukleina; zatem błonka jądrowa jest niczem 

 więcej, jak tylko całością ścianek zewnętrznych jamek jądra, leżących w obwo- 

 dzie tegoż. Jeżeli tedy nukleina, rozpostarta w całem rusztowaniu jądra, spłynie 

 z różnych miejsc w osobne strumienie, jak to właśnie ma miejsce podczas ka- 

 ryokinezy, wówczas też ginie i błonka, a jądro traci swój całokształt. Dlaczegóż 

 jednak u pierwotniaków, pomimo typowej karyokinezy, całokształt jądra, cete- 

 ris partibus, pozostaje nietknięty? 



Zwrócił na to uwagę już Butschli (28), a następnie potwierdzili to najzu- 

 pełniej Piitzner (73) i Szewiakow (74), pierwszy na zasadzie spostrzeżeń nad 

 dzieleniem się jąder u Opali na, drugi zaś u Euglypa alveolata. Otóż w tym 

 wypadku zachowanie swego całokształtu jądro zawdzięcza nukleohylemie^ która 

 podczas karyokinezy pozostaje oczywiście in situ, a powtóre — kontrastowi, 

 jaki zachodzi między wymiarami jamek rusztowania jądra w porównaniu z jam- 

 kami zarodzi otaczającej. Tak naprz. u Opalina ranarum, których jądra zacho- 

 wują podczas karyokinezy swój całokształt, przyczyną podobnego zjawiska jest 

 ta okoliczność, że w obrębie jądra rusztowanie posiada stosunkowo olbrzymie 

 jamki, wypełnione wodnistą przezroczystą nukleohylemą, podczas gdy zarodź 

 otaczająca odznacza się niezwykłą gęstością rusztowania, sprawiając wrażenie 

 masy „drobno-ziarnistej". Zresztą podobne stosunki widzimy i u tkankowców 

 w tych wypadkach, kiedy podczas karyokinezy bryła jądrowa nie traci swej 

 całości. Jeżeli weźmiemy pod uwagę wypadek, w którym jamki rusztowania ją- 

 dra będą posiadały znaczne wymiary, a zawartość tychże — resp. nukleohylemą^ 

 przenikająca nadto delikatne ścianki rusztowania, otrzyma pewną przewagę, 

 wówczas staną się dla nas zrozumiałemi t. zw. jądra pęcherzowate, które zacho- 

 wują się względem otaczającej protoplazmy na podobieństwo kropel jakiejś sub- 

 stancyi jednolitej. Podobne jednak wypadki nie stanowią prawidła; znamy jądra, 

 których masa nie tworzy obowiązkowo ciała kulistego, lecz przybiera najróżno- 



') Jednym ze skuteczniejszych sposobów jest następujący: za dodaniem czystego kwasu 

 octowego (acidum aceticum glaciale) do kropelki wody, w której znajdują się żywe 

 wymoczki, ciała tych ostatnich rozpływają się doszczętnie i prawie momentalnie, pozostają 

 tylko same jądra, ścięte w gęste bryłki. Między innemi posiadam preparaty z izolowanemi 

 w ten sposób jądrami paciorkowatemi Spirostomum, bez jakiegokol\\iek nadwyrężenia 

 łączności pomiędzy poszczególnemi ogniwami. 



