208 



DZIAŁ m. BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



autor przypuszcza, ze ciałka środkowe węzłów atrakcyjnych powstają kosztem 

 substancyi jąderka. Mówiąc o pierwszem ukazaniu się poza obrębem jądra dwu 

 wyodrębnionych ciałek środkowych, wyraża on następujące zdanie: „Sie lie- 

 gen zu dieser Zeit dicht bei einander und bestehen aus zwei aus- 

 serordentlich kleinen Kiigelchen einer schwer farbbaren Substanz, 

 die yielleicht von Sub stanztheil en des Nucleolus abstammt" (58 

 str. 146). 



Dopiero co przytoczone przypuszczenie, jak każde inne, opiera się na po- 

 szlakach. Należy jednak wyznać, że w danym razie poszlaki te nie mogą być 

 lekceważonemi. Zważywszy owo dość zagadkowe znikanie jąderka — wówczas gdy 

 dają się zauważyć pierwsze ślady splatania się chromosom w kłębek; następnie 

 spostrzeżenia Brauera (67) nad dzieleniem się komórek macierzystych ciałek na- 

 siennych u Ascaris megalocephala (gdzie wewnątrz jądra mieści się jakoby 

 osobliwe jąderko, kosztem którego powstają ciałka, tworzące później ciałka środ- 

 kowe węzłów atrakcyjnych wrzeciona); wreszcie rysunki Szewiakowa (74), ilu- 

 strujące dzielenie się jąder u Euglypha alveolata: wszystko przemawiałoby 

 dość wyraźnie na koizyść przypuszczenia O. Hertwiga. Prócz tego istnienie 

 w jądrach tak zwanych „Bin nenkorper" oraz zachowanie się tychże podczas 

 bezpośredniego dzielenia się jąder, jak to zauważył Hoyer (69) w komórkach na- 

 błonka przewodu pokarmowego u Rhabdonema nigrovenosum, istotnie do- 

 wodziłoby tego, że ciałko środkowe, pojmowane we właściwem znaczeniu, może 

 się znajdować i w obrębie jądra. Nie rozstrzyga to jednak kwestyi samej ge- 

 nezy ciałka środkowego. Mając przed oczyma obraz taki, jaki wyobraża fig. 36, 

 Tab. V, istotnie można podejrzewać, że ciałko środkowe początkowo znajdowało 

 się w obrębie jądra lecz następnie wywędrowało z niego; podejrzenie to może 

 się wydać tembardziej uzasadnionem, że mamy tu do czynienia nie z komórką 

 spoczywającą lecz z blastomerem jaja, badanego w czasie brózdkowania czyli naj- 

 bardziej ożywionych procesów kinetycznych; tem samem ani w komórce samej, 

 ani w pozornie spoczywającem jądrze niepodobna upatrywać istnego stanu spo- 

 czynku (Stillstand), ale w takim razie nastręcza się pytanie, jak pogo- 

 dzić z twierdzeniem O. Hertwiga fakt istnienia poza jądrem typowych węzłów 

 atrakcyjnych wraz z ciałkami środkowemi lub bez tych ciałek w komórkach 

 barwnikowych i leukocytach? Ani pierwsze ani drugie nje okazują tendencyi 

 do dzielenia się; jakież tedy znaczenie mogą mieć ich ciałka środkowe, skoro 

 ogólna opinia (Waldeyer — 89, Watase — 66, Strassburger — 75, Bataillon i 

 Koehler — 93) dopatruje się w nich utworu, który jakoby ma być przedstawicielem 

 dynamicznego organu komórki, rządzącego sprawą dzielenia się (Theilungs- 

 organ) ? 



Te i inne wątpliwości co do morfologicznego i fizyologicznego znaczenia 

 ciałek środkowych podsycają najnowsze spostrzeżenia Mevesa (62), Moorea (72) 

 i Zimmermanna (68), okazuje się bowiem, że istnienie lub nieistnienie węzłów 

 atrakcyjnych oraz ciałek środkowych, następnie zaś ta lub owa konfiguracya 

 tych „utworów", zależy widocznie od stanu fizyologicznego komórki. 



