144 



DZIAŁ I. METEOROLOUIJA 1 HIDKOGRAFIJA. 



Daleko trudniejsze było ujęcie w krzywizny chorób panujących przy niemo- 

 żności zyskania danych prawdziwej statystyki na prowincyi. Po kilku nieuda- 

 nych próbach osi;}gnięcia takich danych różneml drogami, przyszedłem do przeko- 

 nania, że dla celu wskazania ogólnych kierunków badania lepiej jest zadowolnić 

 się ogólnemi. danemi rzetelneini, aniżeli stawiać cyfry pozornie ścisłe, a w rzeczy- 

 wistości często daiełco odstępujące od prawdy i przyjąłem 4 stopnie natężenia czę- 

 stości spostrzeganych chorób i odnośnie 4 rzędne Iłrzywlzn. 



1) Pojedynczo spostrzegany przypadek choroby, jak np. jedno zapalenie 

 płuc lub sporadyczny przypadelc róży nie był wcale znaczony w tabłicy — rzę- 

 dna = 0. Wnoszenie takicli przypadków zaciemniłoby całkiem pole porównania. 



2) Jeśli jedna postać choroby dostrzeżoną została jednocześnie w kilku miej- 

 scowościach w ciągu paru dni, czy to po jednym wypadku w paru wsiacłi, czy na- 

 raz kilka wypadków wmieście, natężenie częstości oznaczone zostało jako je- 

 dność — rzędna —1. 



3) Gdy znaczniejsza ilość wypadków jednój postaci clioroby ujawniła się 

 naraz w jednym domu, w jednej wsi łub w ograniczonej okolicy miasta, wtedy 

 natężenie oznaczone zostało jalio 2, rzędna = 2. 



4) Wreszcie epidemiczne rosszerzanie się choroby po całych wsiach i mia- 

 stach oznaczone jest rzędną = o. 



W ten sposób utworzone krzywizny dają możność ogólnego ocenienia natę- 

 żenia epidemii, jej wzrastania lub zmniejszania się, oraz odpowiedniego czasu 

 trwania; a krótkie objaśnienia przy samych krzywiznach pisane, objaśniają naj- 

 ogólniejsze cechy choroby. 



Dla łatwiejszego oryjentowania się, wszystkie poła łłrzywizn meteorołogicz- 

 nycli oznaczone są barwą różową, poła zaś krzywizn chorobo wycli — barwą nie- 

 bieską. 



W wyborze chorób do porównania użytych, kierowałem się następującemi 

 względami: 



Przede wszystłdem uwzględnione są choroby, którycli przyczyny dowiedzio- 

 ne łub prawdopodobne polegają na działaniu organizmów drobno-ustroj owych, 

 to jest ostre wysyplvi, tyfusy, zimnice, róża i t. d. Dalej zestawione są choroby, 

 pojawiające się w pewnych porach w znaczniejszej ilości, a którycli związek 

 z czynnikami atmosferyczneuii jest prawdopodobny. 



Wypuszczone zaś z tablicy zostały. 



1) Choroby, na których rozwój wpływ samego ciepła jest niewątpliwy, jak: 

 odmrożenia, insolacyje, pogorszenia pewnych cierpień umysłowych podczas upa- 

 łów itd. 



2) Choroby, które nie zdarzyły się w ciągu okresu badanego, do takich np. 

 należą: Parotitis epidemica, którą obserwowałem na parę łat przed rospoczęciem 

 spostrzeżeń meteorologicznych, cholera, którc^j 2 epidemije również przed r. 1875 

 przypadły itd. 



3) Wreszcie choroby, Ictórych mała względnie ilość nie przedstawiała ża- 

 dnćj korzyści do porównania. Do tej ostatniej Icategoryi zaliczam: 



4 



