172 



DZIAŁ I. METEOROLOGIJA I HIDEOGEAEIJA. 



szego wieku, a mianowicie od roku 1864 po zawarciu między rządami rossyjskim 

 i austryjackim konwencyi co do jednoczesnej l-egulacyi Wisły na przestrzeni 175 

 wiorst, granicę pomiędzy pomienionemi państwami stanowiących. 



Motywy, któremi się rządziła Austryja przy zawarciu pomienionój konwen- 

 cyi, wyjaśniono w protokule lionferencyi międzynarodowej 13 Czerwca 1864 r. 

 Istotę icli stanowi: 



a) Olbrzymie straty, dochodzące w obszernej i urodzajnej dolinie Wisły do 

 225 000 złr. rocznie, przez mieszkańców nadbrzeżnycli prawego brzegu ponoszone, 

 czy to skutkiem zatorów lodowych i ciągłych powodzi, czy z powodu bezustanne- 

 go obrywania się ziemi, mogą być usunięte tylko przy pomocy uregulowania ko- 

 ryta rzeki, jalc również i sypania walów ochronnycli na jej brzegach. 



b) Budowa szosy w dolinie Wisły, wskutek braku niezbędnych ku temu 

 materyjalów kamiennycli, pociągnęłaby za sobą nieobłiczone wydatłd, gdy tym- 

 czasem uspławnienie rzeki może dostarczyć krajowi najtańszej i najwygodniejszej 

 drogi do przewozu płodów rolniczych produkcyi miejscowej. 



c) Na podstawie badań nad rzeką Dniestrem, rząd austryjacki postanowił 

 uregulować koryto pomienionej rzeld do granicy rossyjskiej przy wsi Okopach, 

 a ponieważ od tej miejscowości aż do morza Czarnego na przestrzeni 700 wiorst 

 Dniestr nie wymagałby znacznych ofiar materyjałnycłi na polepszenie splawności, 

 przeto, utworzona tym sposobem droga wodna, 1100 wiorst długości mająca, po 

 uregulowaniu rzelc Wisły i Sanu, mogłaby być połączoną z systemem tych ostat- 

 nicli zapomocą oddzielnego Icanalu, który miałby zaledwie 60 wiorst długości. 

 Korzyści wynikające z bezpośredniej komunikacyi między morzem Baltyckiem, 

 respective Gdańskiem i W^arszawą z jednej strony, a Gałicyją, Rossyją Południo- 

 wą, Odessą i morzem Czarnem z drugiej, są oczywiste i mogą wywrzeć wpływ 

 bardzo dodatni na produkcyjność państw ościennych tudzież na międzynarodowe 

 ich stosunki handlowe. 



Przyczyny, które skłoniły rząd austryjacki do zajęcia się kwestyją uregulo- 

 wania Wisły, bez zaprzeczenia, mają cliarałiter międzynarodowy i, będąc w zu- 

 pełności równoznaczne dla Rossyi, zniewoliły i to państwo do zawai-cia konwencyi 

 z r. 1864 i do przyjęcia czynnego udziału w robotacli regulacyjnych na rzeczonycłi 

 175 wiorstacli rzeki Wisły, a także na 18 wiorstacli pogranicznej części rzeki 

 Sanu. 



Jednym z motywów specyjałnych, powiększających znaczenie regułacyi Wi- 

 sły, było podjęte przez rządy austryjacki i pruski i wykonane współnemi siłami 

 uregulowanie Czarnej Przemszy, u źródlisk której położone są kopalnie węgla 

 w Dąbrowie, Węgiel krajowy po usplawnieniu Wisły stanie się przystępnym dla 

 większej części ludności Królestwa i może wywrzeć wpływ zbawienny na rozwój 

 ' przemysłu a tern samem i dobrobytu narodowego. 



§ 2= Podział robót regulacyjnych na kategoryje. 



Roboty regulacyjne, w chwili obecnej wylconywane na Wiśle, pod względem 

 administracyjnym dzielą się na trzy następujące kategoryje: 



