182 



DZIAŁ I. METEOEOLOaiJA I HIDEOGEAFIJA. 



§ 4. Paszyny ciężkie. 



Do ochrony wzniesionych w korycie rzeki budowli ftiszynowych a najbar- 

 dziej opasek brzegowych od podmywań służą przedewszystkiem faszyny ciężkie, 

 zatapiane do dna na skarpach tam i opaslci w sposób już powyżej opisany. Ka- 

 mienne nasypy, użyY^ane ną innych rzekach, w tym wypadku z powodu braku 

 w dorzeczu Wisły odpowiedniego kamienia, Iłosztowałyby zadrogo i dla swój 

 konserwacyi z powodu znacznej siły prądu rzecznego wymagałyby wielldch na- 

 kładów corocznych. 



Ażeby lepiej dopasować ciężkie faszyny do dna rzeki i skarp budowli, robią 

 je w formie walcowatej (fig. 19) długości 3 saż. i średniój grubości 0,35 saż.; każdy 

 taki walec mieści w sobie '/lo saż. sześcien. kamienia, jest przewiązany w siedmiu 

 miejscach drutem żelaznym, używanym do telegrafu, a przy wylotach zatkany 

 pękami chróstu. 



Podobna konstrukcyja faszyny ciężkiój okazała się w praktyce zupełnie odpo- 

 wiednią, ponieważ z powodu swojej formy cylindrycznej łatwo daje się opuszczać 

 na dno rzeki, dobrze się ulłlada na skarpie tamy, Ictórą ma bronić i z biegiem cza- 

 su zamula się ,,madą," część którój dostając się między kamienie, wpl'yAva na sto- 

 pniowe ukonsolidowanie się całc^j budowli regulacyjnej. 



§ 5. Rozkład budowli regulacyjnycli w zakolach rzeki, podlegających 



sprostowaniu. 



Zaprojektowano przez konwencyją międzynarodową z r. 1864 sprostowanie 

 zakolów rzeki zapomocą jednój i niepodzielnej tamy podłużnćj (fig. 20), połączo- 

 nej z brzegiem swemi końcami i jedną lub kilkoma tamami poprzecznemi (tra- 

 wersami) uznano za nieodpowiednie i postanowiono zamiast tałciej tamy niepodziel- 

 nej, budować szereg tam odrębnycli (fig. 21), z których Icażda składałaby się z dwu 

 części, a mianowicie: poprzecznój z Iderunkiem prostopadłym od brzegu ku trasie 

 i podłużnej w kierunku norraalnój linii regulacyjnej w danej miejscowości, przy- 

 czem, dla zmniejszenia kosztów robót, starano się o trasę, przy której części po- 

 przeczne byłyby jaknajkrótsze, części zaś podłużne, w miarę zauważonej koniecz- 

 ności, dały się stopniowo wydłużać. ■•; 



Wskutek podobnego rozkładu budowli i porządku budowy w niektórych 

 zakolach rzeki na prawym austryjackim brzegu powstały z czasem tamy podłu- 

 żne, 400 saż. lub więcej długości mające. Takie wydłużenie tam okazało się 

 w praktyce zupełnie nieodpowiedniem, ponieważ woda, stojąca po obu stronach 

 tamy na rozmaitych poziomach (w nurcie wyżej niż między tamą i brzegiem) przy 

 opadaniu przybranej wody przelewa się przez tamę z niezwykłą prędkością, która, 

 łcoleją rzeczy, nietylko działa niszcząco na budowle regulacyjne, lecz nadto 

 wprowadza w ruch całą masę wody, poza tamą stojącej i nie pozwala formować 

 się odsepom piasku pomiędzy tamą a brzegiem. Prócz tego nazbyt długie tamy 

 podłużne często nie są av stanie wytrzymać parcia kry lub przybranej wody, tem- 



