RtiGULACT.JA WISŁY. 



185 



wielka wysokość przetamowania sprzyja prędszemu zamuleniu zamkniętej odnogi. 

 Otóż dlatego w wielu wypadkach pożyteczną, byłoby i-zecz% nadawać przeta- 

 mo Waniom z początku nieznaczną, wysolcość i do ostatecznego wyprowadzenia ich 

 w górę przystiipić dopiero wtedy, gdy zagrodzona odnoga choć w części już bę- 

 dzie zamulona i zaflancowana wikliną.. 



Przetamowanie na Wiśle buduje się mniój więcdj pośrodku odnogi prosto- 

 padle do kierunku prądu. Robotę jednocześnie zaczynają od obu brzegów, wy- 

 chodząc z fundamentów założonych w brzegach i ubezpieczonych opaskami nad- 

 brzeżnemi, dalej pokłady faszynowe prowadzą ku środkowi odnogi. Wogóle 

 prędkie wykonywanie robót jest w danym wypadku rzeczą arcypożądaną. Inży- 

 nierowie miejscowi słusznie uważają przetamowania na Wiśle za jednę z trudniej- 

 szych i najniewdzięczniejszych robót. 



Niezależnie od przeszkód napotykanych przy wznoszeniu przetamowań, 

 uszkodzenie grobli należy zazwyczaj do zjawisk bardzo powszednich, ale najczę- 

 ściej cierpią ich fundamenty, a zawsze wierzchnia wyściółka; w niektórych zaś 

 wypadkach nie wytrzymuje nawet głębszy pokład faszynowy i następuje zupełna 

 ruina całój budowli. 



W cełu ochrony przetamowań ód podobnych ewentualności, nasi miejscowi 

 inżynierowie uznali za rzecz bardzo odpowiednią zamykać odnogi przedewszyst- 

 kiem zapomocą tamy podłużnej AB, zbudowanej wzdłuż trasy regulacyjnej ko- 

 ryta głównego, a późnićj dopiero pod przykryciem pomienionej budowli wznosić 

 groblę CD (fig. 24). 



Takiego rozwiązania zadanie polega na tem, że tama podłużna AB, przecina- 

 jąc nurt rzeki pod kątem rozwartym, znajduje się w warunkach większej wytrzy- 

 małości niż przetamowanie i dla tego może z pewniejszym slcutkiem opierać się 

 mszczącemu działaniu kry tudzież przyborów wiosennych i przed pobudowaniem 

 przetamowania spowodować częściowe zamulenie odnogi. 



Spomiędzy przetamowań tego typu, przytaczamy jako przykład roboty pod 

 Sandomierzem. Przetamowanie zbudowane r. 1884 pod ochroną budowli regula- 

 cyjnej Nr. 5, służy do zamknięcia lewej odnogi rzeki. Długość jój wynosi 68,00 

 saż. W planie nadano przetamowaniu liniją krzywą, wypukłą przeciw prądowi 

 (fig. 2l>). 



Podobnież na 172-iój wiorście, powyżej wsi Winiar, budowla regulacyjna 

 Nr. 1 (fig. 27) prostuje brzeg rzeki i zarazem zamyka dwie odnogi boczne A i B, 

 które dzisiaj łatwiejsze są do zamierzonego przetamowania a z kolei do zapiaszcze- 

 nia i zwrócenia całego przepływu w normalne koryto. 



§7. Przekopy. 



Do wyprostowania zbyt krętych zakoli rzeki stosowane są zwykle tak zwane 

 przekopy. Na Wiśle w związku z regulacyją wykonano dotąd dwa przekopy: 

 jeden pod Wolą Batorską na 6-ej — 8 wior., a drugi pod wsią Przemykowem na 

 46-ój— 47 wior. od wsi Morgi. Oprócz tych dwu w zupełności już wykończonych 



Pam. Fizyj. Tom VII. Dział I. 24 



