186 



DZIAŁ I. METEOEOLOGIJA I HIDEOGRAFIJA. 



przekopów, jest w projekcie jeszcze trzeci, mianowicie przy ujściu Raby. Wyko- 

 nanie przekopów wywołanem zostało potrzeb- unormowania spadku wód podczas 

 powodzi i obrony miejscowości nadbrzeżnych od zatopień i zatorów, jak również 

 zmniejszenia kosztów na ubezpieczenie podi-ywanych brzegów zakola. Pierwszą, 

 wzmiankę o przekopie przy ujściu Raby znajdujemy w projekcie, dołą.czonym do 

 konwencyi międzynarodowej w r. 1864, lecz ostateczne przyznanie jego koniecz- 

 ności nastąpiło dopiero w r. 1883. W chwili obecnój szczegółowy projekt przekopu 

 już został opracowany przez inżynierów obu rządów i zatwierdzony przez wyższą 

 władzę. Reszty przekopów, projektowanych przez poprzednie komisyje między- 

 narodowe, — ostatecznie zaniechano, co wyjaśniono w protokule komisyi z 1883 r. 



Celem każdego przekopu w systemie regulacyi jest przedewszystkiem usunięcie 

 niedogodności, napotykanych w krętych zakolach rzeki, których wklęsłe brzegi silnie 

 bywają podrywane. Co do wpływu przekopów na stan rzeki trzeba zauważyć, że 

 spadek całego zakola skupia się w pi'zekopie na mniejszćj długości i że w rezulta- 

 cie otrzymuje się zwiększona prędkość biegu i wygodniejszy spadek wód przybor- 

 kowych. Zwykle przekopy urządzają tak, ażeby przy średnim poziomie wszystka 

 woda swobodnie mieściła się w nowem korycie, a przy wysokim — część jój pewna 

 płynąć jeszcze mogła dawnem korytem, składając w niem płaski i sprzyjała pręd- 

 kiemu zamuleniu. Powszedniem zjawiskiem, obserwowanem powyżej przekopu, 

 bywa obniżenie się poziomu wód. Przy niskim stanie wód jest ono skutkiem 

 zwiększenia się prądu o całą powierzchnię przekroju poprzecznego przekopu. 

 Obniżenie się poziomu wód powyżój przelvopu pod Przemykowem miało nader 

 smutne następstwa, albowiem tam dno rzeki okazało się żwirowatem i o tyle twar- 

 dem, że prąd rzeki nie posiada dostatecznej siły, ażeby go rozmyć do głębokości, 

 koniecznej do żeglugi. Powiększenie prędkości biegu wody w przekopie prawie 

 zawsze idzie w parze z podmywaniem dna i brzegów. Podobne fakty miały miej- 

 sce tak w przekopie pod Przemykowem, jako też w przekopie pod Wolą Batorską. 

 W pierwszym z nich głębokość wody dosięgła nad 5 stóp ang. i ucierpiał brzeg 

 lewy, a w drugim brzeg prawy tak był poobrywany, że dla ubespieczenia go po- 

 trzeba było zrobić opaskę na całą długość przekopu. Cząsteczki ziemi i piasek, 

 pochodzące z przekroju podmywanego przeliopu, unoszone prądem, osiadają w ko- 

 rycie rzeki, zamulając go poniżej przekopu i utrudniając żeglugę do czasu wznie- 

 sienia budowli regulacyjnych. 



Wszystkie te złe strony, z natury przekopów wypływające, ograniczają zasto- 

 sowanie ich w systemie regulacyi i uciekać się do nicli wypada tylko w razach 

 ostatecznych, jak np. przy ujściu Raby, gdzie każde inne rozwiązanie kwestyi po- 

 ciągnęłoby za sobą daleko większe koszty i nie zmieniłoby tych nieprzyjaznych 

 warunków, w których pomieniona miejscowość po dziś dzień się znajduje. 



§ 8. Warunki techniczne przygotowania materyjałóyv do robót regu- 



lacyjnychc 



Według brzmienia kontraktów zawieranyoli z przedsiębiorcami robót regu- ( 

 lacyjnych na brzegu lewym Wisły przy przygotowaniu materyjałów faszynowych ! 

 powinny być zachowane następujące warunlci techniczne: ! 



