192 



t)ZIAŁ I. METEOROLOGIJA I HIDROGRAFlJA. 



Do najwłaściwszego utworzenia brzegów nowego koryta koniecznym Wa^ 

 runkiem jest możność rosporządzania dużą. ilością, najgrubszych i najobfitszych 

 osadów i dla tego przy regulowaniu rzeki na większej przestrzeni należy zaczy- 

 nać od tych części, przez które woda najwięcej przenosi osadów. Do takich należą, 

 bezwarunkowo części leżące w niższym biegu rzeki, gdyż ilość przepływających 

 przez nie osadów równa się mnićj więcej ilości piasków otrzymanych przez zni- 

 szczenie brzegów wyższych części rzeki. 



Jeśli zaś roboty rospoczną się od górnych części to nie tylko ilość osadów się 

 zmniejszy, ale nadto będą one z wielką szybkością przepływały przez zregulowane 

 koryto i zatrzymanie się ich w niższych częściach rzeki będzie przedstawiało wię- 

 cćj trudności. 



Roboty w oddzielnych zakolach powinny być dokonywane jak najszybciej 

 i skończone, o ile to możebne, w ciągu jednego roku. Przy rozłożeniu roboty na lat 

 kilka wykonywane budowy dłużćj podlegają niszczącemu działaniu prądu rzecz- 

 nego, który podmywa ich podstawy i głębokość wody powiększa się. Wskutek 

 tego zamiast nieznacznej z początku głębokości, w latach następnych trzeba wy- 

 prowadzać tamy na większej głębokości i przy silniej szem parciu wody. Oprócz 

 tego niedokończone tamy mają mniejszą siłę oporu i mogą uledz znacznym uszko- 

 dzeniom a nawet zniszczeniu przez kry i wylewy. 



Jeśli do regulowania jednego zakola rzeki potrzeba kilku tam regulacyjnych, 

 to zaczyna się od pierwszćj w kierunku biegu rzeki, pod jej osłoną buduje się 

 dru<Ta, następnie trzecia i t. d. do ostatniój; w wyjątkowych wszakże okoliczno- 

 ściach, doświadczony inżynier potrafi dostrzedz gdzie od tego prawidła wypadnie 

 odstąpić. Zachowanie takiego porządku przy budowie tam regulacyjnych w zwy- 

 czajnych warunkach bardzo ułatwia prowadzenie robót, gdyż woda wywiera naj- 

 silniejszy napór na gotowe już zupełnie urządzenia i wznoszące się dopiero budu- 

 ją się z mniejszym wysiłkiem i nie wymagają nadzwyczajnych wydatków. Nie- 

 stety, wszystkie te przepisy dotyczące wznoszenia robót regulacyjnych nie mogą 

 być w zupełności zastosowane do rzeki Wisty. Przeszkodę ku temu stanowią 

 naprzód bardzo ograniczone środki wyznaczone na te roboty a następnie tamy 

 pobudowane już dawnićj 2 polecenia władz administracyjnych kraju, których na- 

 prawa zajmuje naszym inżynierom dużo czasu i wymaga wielkich wydatków.' 



§ 12. Współczesny sian robót regulacyjnych. 



w protokule komisyi międzynarodowćj z r. 1885 powiedziane jest o stanie 

 teraźniejszym robót regulacyjnych na pogranicznej części r. Wisły co nastę- 

 puje: 



„Co do kwestyi kosztów na ukończenie regulacyi i rezultatów wy- 

 konanych już robót komisyja znajduje: 



Roboty na rzece Wiśle, stanowiącej granicę między Austryją 

 i Rossyją, zaczęto znacznie wcześniej i z większemi środkami na pra- 

 wym austryjackim brzegu. Prócz tego istniejące na austryjackiej 

 stronie prawidła co do wiklowych plantacyj, dały możność we właści- 



