REGULA.CYJA. WISŁY. 



199 



Dodąją-c do siebie wszystkie szczegółowe koszty przeciętne, ogółem śi-edni 

 koszt jednego bieżijcego sażenia budowli, wzniesionych na lewym brzegu rzeld od 

 1873 r. do 1885 razem z konserwacyją i naprawą, będzie 80 rs. 45 kop. 



Co zaś dotyczy budowli dokonanych w tym okresie na prawym galicyjskim 

 brzegu, wypada, że przeciętnie ogólny koszt bieżącego sażenia galicyjskich budo- 

 wli z konserwacyją wyniesie 80 rs. 87 '/a kop. a według kursu dzisiejszego do 

 88 rubli. Koszty zaś konserwacyi i naprawy budowli wynoszą: na lewym brzegu 

 17 rub. 17 kop. na bieżący sążeń istniejących budowli, na prawym brzegu 29 rubli 

 55 kop. a według dzisiejszego kursu do 32 rubli. Przytoczone dane służą jeszcze 

 za dowód oszczędnego prowadzenia robót przez naszych Inżynierów. I w rzeczy 

 samej, chociaż przystąpili do roboty późniój niż galicyjscy inżynierowie i rospo- 

 rządzali mniejszemi środkami, przy bardzo niesprzyjających warunkach przy- 

 musowego wykonania budowli regulacyjnych w pewnych miejscowościach a także 

 przy braku faszyny na lewym brzegu rzeki, potrafili jednak nasi inżynierowie 

 naścignąć prawie roboty prawego brzegu i wznosić budowle nie drożćj; przytem 

 budowle lewego brzegu nie wymagały tylu wydatków na konserwacyją i na- 

 prawę. 



§ 14- -Opisanie niektórych części rzeki, godnych uwagi z powodu doko- 

 nywanych na nich robót regulacyjnych. 



A) Od Sandomiei^za do Zawiciwsia. 



Część 1'. Wisły od Sandomierza do Zawichosta odznacza się nadzwyczaj nie- 

 prawidłowym biegiem; brzegi j(5j często są podmywane a liczne mielizny wywołu- 

 ją w jćj łożysku zatory, powodujące nadzwyczaj silne podjęcie wody, które przy- 

 nosi wiele szkody nadbrzeżnym właścicielom ziemi. Oprócz tego, gdy zima jest 

 mroźniej sza, lód na mieliznach przymarza do dna i tworzy podwodne lodowe ta- 

 my, które, wstrzymując pęd rzeki, przeszkadzają prawidłowemu przejściu kry 

 i spłynięciu wód wiosennych we właściwej porze. Główną przyczyną tak nie- 

 przyjaznych zjawisk jest to, że między Sandomierzem i Zawichostem do r. Wisły 

 wpada r. San, który mając swoje źródła też u podnóża gór Karpackicli, podobnie 

 jak górna Wisła, Raba, Dunajec i Wisłoka, posiada wszystkie własności rzeki 

 górskiój. Wylewy r. Sanu z powodu jego źródeł bardzićj na południe położonych 

 poprzedzają zwykle wylewy r. Wisły, a ponieważ lód na rzece tój porusza się 

 wiosną nieco późnićj, więc tworzenie się na niej zatorów i zaburzenie normalnego 

 stanu rzeki spowodowane przez nie, jest zupełnie łatwe do pojęcia i powinno być 

 uważane za zjawisko normalne. Podmycie dna i brzegów na rospatrywanćj czę- 

 ści rzeki nietylko istnieje w czasie stania zatoru ale także i wtedy, kiedy ruszy się 

 on z miejsca, gdyż wówczas cała masa wody pędzi z wielką szybkością na dół 

 i stanowi znaczną siłę burzącą. W zwyczajnym zaś czasie przyczyny zmian za- 

 uważonych w łożysku rzeki są w zależności od położenia samój miejscowości 

 względem ujścia r. Sanu. I w istocie, w górnój części od Sandomierza do Bożego 



